W skrócie
Retatrutyd to peptyd firmy Eli Lilly, który jednocześnie pobudza trzy receptory hormonalne: GLP-1, GIP i glukagonu. Bada się go w leczeniu otyłości, cukrzycy typu 2 i stłuszczenia wątroby. W badaniu III fazy TRIUMPH-1 osoby z otyłością na dawce 12 mg straciły po 80 tygodniach średnio 25,0% masy ciała, wobec 3,9% w grupie placebo.
Co to jest
Retatrutyd (oznaczenie badawcze LY3437943) to peptyd podawany we wstrzyknięciu podskórnym raz w tygodniu. Należy do tej samej rodziny co semaglutyd (Ozempic, Wegovy) i tirzepatyd (Mounjaro), czyli leków naśladujących hormony wydzielane przez jelita po posiłku. Semaglutyd działa na jeden receptor, tirzepatyd na dwa, a retatrutyd na trzy. Trzecim jest receptor glukagonu, hormonu, który zwiększa zużycie energii przez organizm.
Jak działa
U otyłych myszy pobudzenie receptorów GLP-1 i GIP zmniejszało ilość zjadanego pokarmu. Receptor glukagonu działał z drugiej strony: zwiększał zużycie energii. Ten dodatkowy wydatek energii zwiększał spadek masy ciała ponad to, co dawało samo ograniczenie jedzenia. U ludzi już jedna dawka obniżała masę ciała, a efekt utrzymywał się do 43. dnia.
W jakim kierunku się go bada
- Otyłość i nadwaga
- Cukrzyca typu 2
- Stłuszczenie wątroby (MASLD)
- Otyłość z chorobą zwyrodnieniową kolana
- Otyłość z obturacyjnym bezdechem sennym
Dawkowanie
- Dawka
- 12 mgzwiększana stopniowo od 2 mg
- Zakres
- 4–12 mg
- Częstotliwość
- 1× w tygodniu
- Cykl
- 36–80 tygodni
Co pokazały badania
- Badania u ludzi
W badaniu III fazy TRIUMPH-1 u 2339 dorosłych z otyłością bez cukrzycy masa ciała spadła po 80 tygodniach średnio o 17,6% na dawce 4 mg, 23,7% na 9 mg i 25,0% na 12 mg, wobec 3,9% w grupie placebo. [11]
- Badania u ludzi
W tym samym badaniu u osób z chorobą zwyrodnieniową kolana ból zmniejszył się w skali WOMAC o 3,9 punktu na dawce 9 mg i 4,1 na 12 mg (placebo: 2,5). U osób z obturacyjnym bezdechem sennym liczba bezdechów i spłyceń oddechu spadła o 34,3 i 32,1 na godzinę snu (placebo: 9,6). Liczby pochodzą z analizy ITT. [11]
- Badania u ludzi
W badaniu III fazy TRIUMPH-2 u 1152 osób z otyłością lub nadwagą i cukrzycą typu 2 masa ciała spadła po 80 tygodniach o 11,9%, 16,8% i 18,8% na dawkach 4, 9 i 12 mg, wobec 5,1% przy placebo. Poprawiła się też kontrola glikemii. [12]
- Badania u ludzi
U osób ze stłuszczeniem wątroby ilość tłuszczu w wątrobie spadła po 24 tygodniach o 82,4% na dawce 12 mg. U 86% z nich wróciła do normy, czyli poniżej 5%. [3]
- Badania u ludzi
W badaniu III fazy u osób z cukrzycą typu 2, które nie brały innych leków przeciwcukrzycowych, dawka 12 mg obniżyła po 40 tygodniach masę ciała o 15,3% (placebo: 2,6%), a hemoglobinę glikowaną (HbA1c, średni poziom cukru z ostatnich miesięcy) o 1,94 punktu procentowego (placebo: 0,81). [9]
- Badania u ludzi
U osób z cukrzycą typu 2 dawka 12 mg oraz 8 mg przy wolnym zwiększaniu obniżały po 24 tygodniach HbA1c silniej niż dulaglutyd 1,5 mg (Trulicity), lek z tej samej rodziny działający tylko na receptor GLP-1. [5]
- Badania u ludzi
W pomiarze składu ciała u osób z cukrzycą typu 2 ilość tkanki tłuszczowej zmniejszyła się po 36 tygodniach o 23–26% na dawkach 8 i 12 mg. Udział masy beztłuszczowej w utraconych kilogramach był podobny jak przy innych metodach leczenia otyłości. [10]
- Badania na zwierzętach
U otyłych myszy retatrutyd obniżał masę ciała i poprawiał kontrolę cukru, a pobudzenie receptora glukagonu dokładało do tego zwiększony wydatek energii. [2]
Dla dociekliwych: pełny przegląd naukowy z mechanizmami, szczegółami badań i bibliografią.
Wprowadzenie
Retatrutyd (oznaczenie badawcze LY3437943) to substancja badana klinicznie opracowany przez Eli Lilly and Company, pierwszy potrójny agonista receptorów GLP-1, GIP i glukagonu w zaawansowanych badaniach klinicznych. W odróżnieniu od semaglutydu (agonista GLP-1) i tirzepatydu (podwójny agonista GLP-1/GIP), retatrutyd jednocześnie aktywuje trzy receptory hormonalne zaangażowane w regulację metabolizmu energetycznego.
Wyniki badania II fazy opublikowane w New England Journal of Medicine (Jastreboff i wsp., 2023) wykazały redukcję masy ciała sięgającą 24,2% po 48 tygodniach, w ramieniu 12 mg. Jest to wynik konkretnego badania, a nie dowód przewagi nad wszystkimi innymi lekami.
29 września 2026 ukazały się pełne wyniki dwóch badań III fazy: TRIUMPH-1 u osób z otyłością bez cukrzycy (New England Journal of Medicine) i TRIUMPH-2 u osób z otyłością i cukrzycą typu 2 (The Lancet). Po 80 tygodniach dawka 12 mg obniżyła w nich masę ciała średnio o 25,0% i 18,8%, wobec 3,9% i 5,1% w grupach placebo [11, 12].
Kluczowe ustalenia
- Retatrutyd jest pierwszym potrójnym agonistą GLP-1/GIP/glukagonu w zaawansowanych badaniach klinicznych
- W badaniu II fazy redukcja masy ciała wyniosła do 24,2% po 48 tygodniach (dawka 12 mg)
- W badaniu III fazy TRIUMPH-1 (2339 osób z otyłością bez cukrzycy) masa ciała spadła po 80 tygodniach o 25,0% na dawce 12 mg wobec 3,9% przy placebo; zmniejszyły się też ból kolan u osób z chorobą zwyrodnieniową i nasilenie obturacyjnego bezdechu sennego [11]
- W badaniu III fazy TRIUMPH-2 (1152 osoby z otyłością lub nadwagą i cukrzycą typu 2) spadek masy ciała po 80 tygodniach wyniósł 18,8% na dawce 12 mg wobec 5,1% przy placebo [12]
- Komponent glukagonowy odróżnia retatrutyd od tirzepatydu, potencjalnie zwiększając wydatek energetyczny i oksydację lipidów
- Program III fazy obejmuje badania zakończone i trwające; termin ewentualnej rejestracji nie jest ustalony w przytoczonych źródłach
- W badaniu II fazy dominowały działania żołądkowo-jelitowe, zależne od dawki i zwykle łagodne lub umiarkowane
Mechanizm działania
Retatrutyd jest pojedynczą cząsteczką peptydową o aktywności wobec trzech receptorów. Każdy z nich odpowiada za odmienne aspekty metabolizmu:
Receptor GLP-1 (glukagonopodobny peptyd-1)
- Glukozozależna stymulacja wydzielania insuliny
- Supresja apetytu przez ośrodkowe receptory GLP-1R w podwzgórzu i pniu mózgu
- Opóźnienie opróżniania żołądka
- Działanie kardioprotekcyjne (udowodnione dla semaglutydu w SELECT)
Ten komponent stanowi fundament działania metabolicznego, analogicznie do semaglutydu i liraglutyd.
Receptor GIP (glukozozależny peptyd insulinotropowy)
- Synergistyczne wzmocnienie odpowiedzi insulinowej w połączeniu z GLP-1
- Modulacja metabolizmu tkanki tłuszczowej, stymulacja lipogenezy w tkance podskórnej, redukcja ektopowego odkładania tłuszczu
- Poprawa insulinowrażliwości tkanki tłuszczowej
- Potencjalne działanie na metabolizm kostny (receptory GIP na osteoblastach)
Rola GIP w terapii otyłości była kontrowersyjna, zarówno agonizm, jak i antagonizm receptora GIP wykazywały redukcję masy ciała w modelach przedklinicznych. Tirzepatyd (podwójny agonista GLP-1/GIP) potwierdził skuteczność agonizmu GIP u ludzi.
Receptor glukagonu
Ten komponent stanowi kluczowe novum retatrutydu:
- Zwiększenie wydatku energetycznego: Glukagon stymuluje termogenezę w brązowej tkance tłuszczowej i indukuje „brązowienie" (browning) białej tkanki tłuszczowej
- Stymulacja lipolizy: Mobilizacja kwasów tłuszczowych z adipocytów
- Stymulacja oksydacji kwasów tłuszczowych w wątrobie: Mechanistyczna podstawa redukcji stłuszczenia wątroby obserwowanej w podbadaniu MASLD
- Efekt glikogenolityczny i glukoneogenetyczny: Działanie glukagonu na glikemię jest skutecznie równoważone przez jednoczesną aktywację GLP-1R i GIPR
Synergia trzech receptorów powoduje, że retatrutyd atakuje otyłość zarówno od strony zmniejszenia spożycia energii (GLP-1, GIP (redukcja apetytu), jak i zwiększenia jej wydatkowania (glukagon) termogeneza).
Przegląd badań klinicznych
Badanie I fazy
Pierwsze badanie u ludzi (Coskun i wsp., 2022) polegało na podaniu pojedynczych, rosnących dawek. Profil bezpieczeństwa i tolerancji był podobny do innych leków inkretynowych, farmakokinetyka pozwalała na podawanie raz w tygodniu, a spadek masy ciała utrzymywał się do 43. dnia po jednej dawce. W tej samej pracy u otyłych myszy retatrutyd obniżał masę ciała i poprawiał kontrolę glikemii; do ograniczenia spożycia energii (GLP-1R, GIPR) dochodził zwiększony wydatek energetyczny zależny od receptora glukagonu.
Badanie II fazy (kluczowe)
Jastreboff i wsp. opublikowali w 2023 roku wyniki wieloośrodkowego, randomizowanego badania II fazy z podwójnie ślepą próbą (DOI: 10.1056/NEJMoa2301972):
Populacja: 338 dorosłych z otyłością (BMI co najmniej 30) lub nadwagą (BMI co najmniej 27) z co najmniej 1 współchorobowością, bez cukrzycy
Ramiona dawkowania:
| Dawka | Zmiana masy ciała (24 tyg.) | Zmiana masy ciała (48 tyg.) | Co najmniej 15% redukcji (48 tyg.) |
|---|---|---|---|
| Placebo | -1,6% | -2,1% | 2% |
| 1 mg | -7,2% | -8,7% | — |
| 4 mg | -12,9% | -17,1% | 60% |
| 8 mg | -17,3% | -22,8% | 75% |
| 12 mg | -17,5% | -24,2% | 83% |
Wyniki dla 4 mg i 8 mg łączą grupy, które zaczynały od dawki 2 mg lub 4 mg. Na dawce 12 mg co najmniej 5% masy ciała straciło 100% uczestników, a co najmniej 10% straciło 93%.
Kontekst porównawczy (inne leki, inne badania):
- Semaglutyd 2,4 mg (STEP 1): -14,9% po 68 tygodniach
- Tirzepatyd 15 mg (SURMOUNT-1): -22,5% po 72 tygodniach
- Retatrutyd 12 mg: -24,2% po zaledwie 48 tygodniach
Należy podkreślić, że bezpośrednie porównania między badaniami (cross-trial) mają ograniczoną wartość naukową ze względu na różnice w populacjach, czasie obserwacji i metodologii.
Podbadanie wątrobowe (MASLD)
W ramach tego samego badania II fazy przeprowadzono osobno analizowane podbadanie u 98 uczestników ze stłuszczeniową chorobą wątroby związaną z dysfunkcją metaboliczną (MASLD) i wyjściową zawartością tłuszczu w wątrobie co najmniej 10% (Sanyal i wsp., Nature Medicine 2024, DOI: 10.1038/s41591-024-03018-2). Punktem końcowym była zawartość tłuszczu w wątrobie mierzona rezonansem magnetycznym, oceniana po 24 tygodniach.
| Dawka | Względna zmiana zawartości tłuszczu (24 tyg) | Normalizacja (poniżej 5%) |
|---|---|---|
| Placebo | +0,3% | 0% |
| 1 mg | -42,9% | 27% |
| 4 mg | -57,0% | 52% |
| 8 mg | -81,4% | 79% |
| 12 mg | -82,4% | 86% |
Wszystkie dawki osiągnęły istotność statystyczną wobec placebo (p poniżej 0,001). Redukcja tłuszczu wątrobowego wiązała się ze zmianami masy ciała, ilości tłuszczu brzusznego oraz wskaźników wrażliwości insulinowej i gospodarki lipidowej, co jest spójne z mechanizmem glukagonowym.
Zakres wniosków: w podbadaniu nie wykonywano biopsji wątroby, dlatego jego wyniki dotyczą wyłącznie stłuszczenia ocenianego obrazowo. Rozdzielczość stłuszczeniowego zapalenia wątroby (MASH) oraz stopień włóknienia to punkty końcowe wymagające oceny histologicznej, więc badanie o nich nie rozstrzyga. Retatrutyd jest obecnie oceniany w populacji MASLD w badaniu III fazy SYNERGY-Outcomes (NCT07165028), w którym pierwszorzędowym punktem końcowym są zdarzenia wątrobowe.
Kontekst klasy (dane innych cząsteczek): histologiczne potwierdzenie działania agonizmu glukagonowego w wątrobie pochodzi dotychczas od survodutydu, podwójnego agonisty GLP-1/glukagonu. W 48-tygodniowym badaniu II fazy z biopsją (Sanyal i wsp., N Engl J Med. 2024) poprawa MASH bez pogorszenia włóknienia wystąpiła u 47% uczestników na dawce 2,4 mg, 62% na 4,8 mg i 43% na 6,0 mg, wobec 14% w grupie placebo. Są to wyniki survodutydu w odrębnym badaniu i odrębnej populacji, nie retatrutydu.
Cukrzyca typu 2
W badaniu II fazy u 281 osób z cukrzycą typu 2 (Rosenstock i wsp., Lancet 2023) retatrutyd obniżył HbA1c po 24 tygodniach o 2,02 punktu procentowego na dawce 12 mg, wobec 0,01 w grupie placebo i 1,41 na dulaglutydzie 1,5 mg. Przewaga nad dulaglutydem była istotna dla dawki 12 mg i 8 mg przy wolnym zwiększaniu. Po 36 tygodniach masa ciała spadła o 16,94% na dawce 12 mg. Nie odnotowano ciężkiej hipoglikemii.
W podbadaniu składu ciała metodą DXA (Coskun i wsp., Lancet Diabetes Endocrinol. 2025) masa tkanki tłuszczowej zmniejszyła się po 36 tygodniach o 26,1% na dawce 8 mg i 23,2% na dawce 12 mg, wobec 4,5% w grupie placebo. Udział masy beztłuszczowej w całkowitym spadku masy ciała był zbliżony do obserwowanego przy innych metodach leczenia otyłości.
Pierwsze opublikowane badanie III fazy, TRANSCEND-T2D-1 (Bajaj i wsp., Lancet 2026), objęło 537 osób z cukrzycą typu 2 leczonych dotąd tylko dietą i ruchem. Po 40 tygodniach retatrutyd w monoterapii obniżył HbA1c o 1,69, 1,86 i 1,94 punktu procentowego (4, 9 i 12 mg) wobec 0,81 na placebo, a masę ciała o 11,5%, 13,9% i 15,3% wobec 2,6%. Objawy żołądkowo-jelitowe były przeważnie łagodne lub umiarkowane i z czasem ustępowały.
TRIUMPH-1: otyłość bez cukrzycy (Jastreboff i wsp., 2026)
Randomizowane badanie III fazy z podwójnie ślepą próbą, kontrolowane placebo, opublikowane 29 września 2026 w New England Journal of Medicine [11]. Objęło 2339 dorosłych z otyłością bez cukrzycy, którzy przez 80 tygodni przyjmowali raz w tygodniu podskórnie retatrutyd 4, 9 lub 12 mg albo placebo. Pierwszorzędowymi punktami końcowymi, ocenianymi dla dawek 9 i 12 mg wobec placebo, były: procentowa zmiana masy ciała, zmiana bólu w skali WOMAC u 574 uczestników z chorobą zwyrodnieniową kolana oraz zmiana wskaźnika bezdechów i spłyceń oddechu (AHI) u 243 uczestników z obturacyjnym bezdechem sennym.
| Wynik (analiza ITT) | Placebo | 4 mg | 9 mg | 12 mg |
|---|---|---|---|---|
| Zmiana masy ciała po 80 tygodniach | -3,9% | -17,6% | -23,7% | -25,0% |
| Ból kolana w skali WOMAC, punkty (analiza dodatkowa) | -2,5 | -3,4 | -3,9 | -4,1 |
| AHI, zdarzenia na godzinę snu (analiza dodatkowa) | -9,6 | -22,8 | -34,3 | -32,1 |
Różnica w masie ciała wobec placebo wyniosła 19,8 punktu procentowego dla dawki 9 mg i 21,0 dla 12 mg. W bólu kolana różnice wyniosły 1,4 i 1,6 punktu, a w AHI 24,7 i 22,5 zdarzenia na godzinę (p poniżej 0,001 dla wszystkich tych porównań). Wyższy wynik WOMAC oznacza silniejszy ból.
Analiza ITT obejmuje wszystkich zrandomizowanych uczestników, także tych, którzy przerwali leczenie. Dla bólu kolana i bezdechu pierwszorzędowa była analiza hybrydowa, w której zdarzenia wskazujące na niepowodzenie leczenia ujmowano strategią hipotetyczną. Różnice wobec placebo wyniosły w niej 1,6 i 1,8 punktu WOMAC oraz 24,4 i 21,9 zdarzenia AHI. Wyniki ITT dla tych dwóch punktów końcowych, podane w tabeli, autorzy przedstawili jako analizę dodatkową. W majowym komunikacie sponsor podał dla dawki 12 mg spadek masy ciała o 28,3% przy założeniu przyjmowania leku zgodnie z planem [14].
TRIUMPH-2: otyłość i cukrzyca typu 2 (Bellido i wsp., 2026)
Randomizowane badanie III fazy z podwójnie ślepą próbą, kontrolowane placebo, prowadzone w 92 ośrodkach w ośmiu krajach i opublikowane online 29 września 2026 w The Lancet [12]. Objęło 1152 dorosłych z BMI co najmniej 27 i cukrzycą typu 2 (HbA1c 6,5–10,5%), leczonych dietą i ruchem albo maksymalnie trzema lekami doustnymi. Średni wiek wynosił 55,1 roku, średnie BMI 38,2, a średnia HbA1c 7,71%; 92% uczestników przyjmowało doustne leki przeciwcukrzycowe. Uczestników przydzielono losowo do placebo (289 osób) albo retatrutydu 4 mg (292), 9 mg (284) lub 12 mg (287), podawanego raz w tygodniu podskórnie przez 80 tygodni. Leczenie do końca przyjmowało 84% uczestników.
| Wynik po 80 tygodniach | Placebo | 4 mg | 9 mg | 12 mg |
|---|---|---|---|---|
| Zmiana masy ciała, analiza ITT [12] | -5,1% | -11,9% | -16,8% | -18,8% |
| Różnica wobec placebo, punkty procentowe (95% CI) [12] | — | -6,9 (od -8,7 do -5,1) | -11,8 (od -13,7 do -9,8) | -13,8 (od -15,8 do -11,8) |
| Zmiana masy ciała, leczenie zgodnie z planem [13] | -4,0% | -12,7% | -19,1% | -20,8% |
| Zmiana HbA1c, punkty procentowe [13] | -0,2 | -1,4 | -1,6 | -1,5 |
| HbA1c 6,5% lub niższa [13] | 26,3% | 73,1% | 79,2% | 79,0% |
| Spadek masy ciała o co najmniej 15% [13] | 6,4% | 36,6% | 62,2% | 67,0% |
Wszystkie dawki obniżyły masę ciała istotnie bardziej niż placebo (p poniżej 0,0001). Wiersze oznaczone [13] pochodzą z komunikatu sponsora i dotyczą analizy przy założeniu przyjmowania leku zgodnie z planem. Abstrakt publikacji opisuje poprawę kontroli glikemii, ale nie podaje liczb. Spadek masy ciała był mniejszy niż w TRIUMPH-1, ale badania objęły inne populacje, więc ich wyników nie należy porównywać wprost.
Program III fazy TRIUMPH
Program TRIUMPH obejmuje kilka badań:
| Badanie | Populacja | Status (10 października 2026) |
|---|---|---|
| TRIUMPH-1 (NCT05929066) | Otyłość lub nadwaga | Zakończone; wyniki w NEJM 2026 [11] |
| TRIUMPH-2 (NCT05929079) | T2DM z otyłością lub nadwagą | Zakończone; wyniki w The Lancet 2026 [12] |
| TRIUMPH-3 (NCT05882045) | Otyłość i choroba sercowo-naczyniowa | Zakończone |
| TRIUMPH-4 (NCT05931367) | Otyłość i choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego | Zakończone |
| TRIUMPH-5 (NCT06662383) | Porównanie z tirzepatydem w otyłości | W toku |
| TRIUMPH-6 (NCT06859268) | Utrzymanie redukcji masy ciała | W toku |
| TRIUMPH-Outcomes (NCT06383390) | Wyniki sercowo-naczyniowe i nerkowe | W toku |
Program rozszerzono ponadto o badania TRIUMPH-7, -8 i -9 w kolejnych populacjach z otyłością lub nadwagą, a w stłuszczeniowej chorobie wątroby retatrutyd jest oceniany w badaniu SYNERGY-Outcomes (NCT07165028). Cztery pierwsze badania programu zakończyły zbieranie danych. Rejestry ClinicalTrials.gov nie zawierają jeszcze tabel wyników żadnego z nich.
Dawkowanie i protokoły
Schematy badawcze
W badaniu II fazy w grupach z eskalacją dawkę zwiększano co 4 tygodnie; część grup otrzymywała dawkę docelową od początku. W grupie 12 mg zaczynano od 2 mg:
| Tydzień | Dawka (schemat 12 mg) |
|---|---|
| 1-4 | 2 mg/tydz |
| 5-8 | 4 mg/tydz |
| 9-12 | 8 mg/tydz |
| 13+ | 12 mg/tydz |
Stopniowe zwiększanie dawki poprawia tolerancję żołądkowo-jelitową. W badaniu II fazy niższa dawka początkowa (2 mg zamiast 4 mg) częściowo ograniczała objawy żołądkowo-jelitowe. W badaniach III fazy stosuje się dawki podtrzymujące 4, 9 i 12 mg.
Leczenie trwało w badaniach od 36 tygodni (II faza w cukrzycy typu 2) do 80 tygodni (TRIUMPH-1 i TRIUMPH-2, III faza); w kluczowym badaniu II fazy 48 tygodni.
Granice interpretacji dawek
Dawki z protokołu badania dotyczą określonej populacji, nadzoru i preparatu. Nie ustalają sposobu samodzielnego zwiększania dawki według masy ciała lub obwodów. W przytoczonych źródłach nie zweryfikowano zasady „eskalacja po miesiącu stagnacji” ani uniwersalnego schematu dla produktów dostępnych poza badaniami.
Profil bezpieczeństwa i działania niepożądane
Badanie II fazy: dane bezpieczeństwa
Najczęstsze działania niepożądane dotyczyły przewodu pokarmowego: nudności, biegunka, wymioty i zaparcia. Były zależne od dawki, zwykle miały nasilenie łagodne lub umiarkowane, a rozpoczęcie leczenia od 2 mg zamiast 4 mg częściowo je ograniczało. Tętno rosło zależnie od dawki, najbardziej około 24. tygodnia, a potem spadało (Jastreboff i wsp., 2023). W badaniu III fazy TRANSCEND-T2D-1 u osób z cukrzycą typu 2 objawy żołądkowo-jelitowe z czasem ustępowały, ale działania niepożądane prowadziły do przerwania leczenia u 2–5% osób otrzymujących retatrutyd wobec 0% przy placebo (Bajaj i wsp., 2026). Nie odnotowano ciężkiej hipoglikemii.
Badania III fazy: TRIUMPH-1 i TRIUMPH-2
W obu badaniach najczęstsze były działania żołądkowo-jelitowe [11, 12]. Częściej niż przy placebo występowała też dyzestezja, czyli nieprzyjemne zaburzenia czucia skóry. W TRIUMPH-2 częstsze było także niskie ciśnienie tętnicze: u 1% osób na dawce 4 mg, 5% na 9 mg i 6% na 12 mg, wobec mniej niż 1% przy placebo [12].
| Przez 80 tygodni | TRIUMPH-1: 12 mg / placebo [14] | TRIUMPH-2: 12 mg / placebo [12] |
|---|---|---|
| Nudności | 42,4% / 14,8% | 28,0% (80/286) / 8,0% (23/287) |
| Biegunka | 32,0% / 13,5% | 33,6% (96/286) / 13,2% (38/287) |
| Dyzestezja | 12,5% / 0,9% | 7,3% (21/286) / 0,7% (2/287) |
| Przerwanie leczenia z powodu działań niepożądanych | 11,3% / 4,9% | 7,7% (22/286) / 4,9% (14/287) |
Dane TRIUMPH-1 w tej tabeli pochodzą z komunikatu sponsora. Abstrakt publikacji podaje tylko, że najczęstsze były działania żołądkowo-jelitowe. Według sponsora dyzestezja miała zwykle nasilenie łagodne lub umiarkowane i w większości przypadków ustępowała w trakcie leczenia [14]. W TRIUMPH-2 przerwania liczono łącznie z powodu działań niepożądanych lub zgonu. Na dawce 9 mg leczenie przerwało 11,6% osób (33/284), a na 4 mg 3,8% (11/292). W tym badaniu zmarło sześć osób otrzymujących retatrutyd i jedna z grupy placebo. Badacze uznali wszystkie zgony za niezwiązane z leczeniem [12].
Dane o bezpieczeństwie należy odczytywać razem z odsetkami przerwań i czasem obserwacji. Brak ciężkiego zdarzenia w jednym badaniu nie wyklucza rzadkiego lub długoterminowego ryzyka. Wcześniejszy komunikat sponsora o TRIUMPH-1 omawiamy w aktualizacji badania.
Perspektywy i kontekst klasy
Porównania z innymi agonistami
Porównania efektywności retatrutydu (24,2%) z tirzepatydem (22,5%) i semaglutydem (14,9%) opierają się na danych z różnych badań klinicznych. Trwające badanie porównawcze TRIUMPH-5 może odpowiedzieć na pytania o względną skuteczność i bezpieczeństwo w badanej populacji; nie ma jeszcze opublikowanych wyników w rejestrze.
Aktualność danych
Statusy rejestrów sprawdzono 10 października 2026. Wyniki TRIUMPH-1 i TRIUMPH-2 podajemy według abstraktów publikacji w PubMed i komunikatów sponsora. Ocena nie obejmuje systematycznego przeglądu każdego zastosowania, interakcji ani wszystkich preparatów. Informacji o badanym leku nie należy traktować jako indywidualnego zalecenia terapeutycznego.
Powiązane artykuły
- Retatrutyd a semaglutyd i tirzepatyd: co daje trzeci receptor, przystępnie
- Stagnacja na retatrutydzie: skąd bierze się plateau i co pomaga
- Retatrutyd i trening siłowy: jak tracić tłuszcz i zachować mięśnie
- Reta i Cagri: kiedy łączyć retatrutyd z kagrylintydem
- GLP-1 a mózg: ochota na alkohol i papierosy oraz pamięć
Bibliografia
- Jastreboff AM, et al. Triple-hormone-receptor agonist retatrutide for obesity — a phase 2 trial. N Engl J Med. 2023;389(6):514-526. DOI: 10.1056/NEJMoa2301972
- Coskun T, et al. LY3437943, a novel triple glucagon, GIP, and GLP-1 receptor agonist for glycemic control and weight loss: From discovery to clinical proof of concept. Cell Metab. 2022;34(9):1234-1247.e9. DOI: 10.1016/j.cmet.2022.07.013
- Sanyal AJ, et al. Triple hormone receptor agonist retatrutide for metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease: a randomized phase 2a trial. Nat Med. 2024;30(7):2037-2048. DOI: 10.1038/s41591-024-03018-2
- Sanyal AJ, et al. A phase 2 randomized trial of survodutide in MASH and fibrosis. N Engl J Med. 2024;391(4):311-319. DOI: 10.1056/NEJMoa2401755
- Rosenstock J, et al. Retatrutide, a GIP, GLP-1 and glucagon receptor agonist, for people with type 2 diabetes. Lancet. 2023;402(10401):529-544. DOI: 10.1016/S0140-6736(23)01053-X
- Finan B, et al. A rationally designed monomeric peptide triagonist corrects obesity and diabetes in rodents. Nat Med. 2015;21(1):27-36. DOI: 10.1038/nm.3761
- Jastreboff AM, et al. Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity. N Engl J Med. 2022;387(3):205-216. DOI: 10.1056/NEJMoa2206038
- ClinicalTrials.gov. Program badań III fazy TRIUMPH: NCT05929066, NCT05929079, NCT05882045, NCT05931367, NCT06662383, NCT06859268, NCT06383390 oraz SYNERGY-Outcomes NCT07165028. Dostęp: 10 października 2026.
- Bajaj HS, et al. Efficacy and safety of retatrutide, a GIP, GLP-1, and glucagon receptor agonist, in people with type 2 diabetes and inadequate glycaemic control with diet and exercise (TRANSCEND-T2D-1): a double-blind, randomised, phase 3 trial. Lancet. 2026;407(10546):2402-2413. DOI: 10.1016/S0140-6736(26)00967-0
- Coskun T, et al. Effects of retatrutide on body composition in people with type 2 diabetes: a substudy of a phase 2, double-blind, parallel-group, placebo-controlled, randomised trial. Lancet Diabetes Endocrinol. 2025;13(8):674-684. DOI: 10.1016/S2213-8587(25)00092-0
- Jastreboff AM, Kaplan LM, Davies MJ, et al. Retatrutide, a triple hormone receptor agonist, for treatment of obesity. N Engl J Med. 2026; publikacja online 29 września 2026. DOI: 10.1056/NEJMoa2604169, PMID: 42814954
- Bellido V, le Roux CW, Ekinci EI, et al. Retatrutide in adults with obesity and type 2 diabetes (TRIUMPH-2): a double-blind, parallel-group, randomised, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet. 2026;408(10563):1455-1472. DOI: 10.1016/S0140-6736(26)01861-1, PMID: 42810372
- Eli Lilly and Company. Lilly's triple agonist, retatrutide, delivered substantial weight loss and A1C reduction, underscoring its potential promise for people with obesity and type 2 diabetes. Komunikat prasowy, 29 września 2026. PR Newswire
- Eli Lilly and Company. Lilly's triple agonist, retatrutide, delivered powerful weight loss in pivotal Phase 3 obesity trial. Komunikat prasowy, 21 maja 2026. investor.lilly.com
Najczęstsze pytania
Czym retatrutyd różni się od semaglutydu i tirzepatydu?
Liczbą receptorów, na które działa. Semaglutyd pobudza receptor GLP-1, tirzepatyd receptory GLP-1 i GIP, a retatrutyd dodatkowo receptor glukagonu, który zwiększa zużycie energii. Bezpośrednie porównanie retatrutydu z tirzepatydem prowadzi badanie III fazy TRIUMPH-5.
Ile można schudnąć na retatrutydzie?
W badaniu III fazy TRIUMPH-1 u osób z otyłością bez cukrzycy średni spadek masy ciała po 80 tygodniach wyniósł 17,6% na dawce 4 mg, 23,7% na 9 mg i 25,0% na 12 mg, wobec 3,9% przy placebo. Ta analiza obejmuje wszystkich uczestników, także tych, którzy przerwali leczenie. Przy założeniu, że wszyscy przyjmowaliby lek zgodnie z planem, sponsor podał 28,3% na 12 mg. W TRIUMPH-2, u osób z cukrzycą typu 2, spadek wyniósł 18,8% na 12 mg wobec 5,1% przy placebo. We wcześniejszym badaniu II fazy dawka 12 mg dała po 48 tygodniach 24,2%.
Czy retatrutyd zmniejsza ból kolan i bezdech senny?
Tak pokazało badanie TRIUMPH-1, w którym retatrutyd porównywano z placebo. U 574 osób z chorobą zwyrodnieniową kolana ból w skali WOMAC zmniejszył się o 3,9 punktu na dawce 9 mg i o 4,1 punktu na 12 mg, wobec 2,5 przy placebo. U 243 osób z obturacyjnym bezdechem sennym liczba bezdechów i spłyceń oddechu na godzinę snu spadła o 34,3 na dawce 9 mg i o 32,1 na 12 mg, wobec 9,6 przy placebo (analiza ITT).
Jak szybko widać efekty?
Po 24 tygodniach masa ciała spadła średnio o 17,5% na dawce 12 mg. Waga spadała dalej i po 48 tygodniach spadek wyniósł 24,2%. U uczestników ze stłuszczeniem wątroby ilość tłuszczu w wątrobie zmniejszyła się po 24 tygodniach o 82,4% na dawce 12 mg.
Czy przy retatrutydzie traci się mięśnie?
Badania nie wskazują, żeby w utraconych kilogramach było więcej masy beztłuszczowej (do której należą m.in. mięśnie) niż przy innych metodach leczenia otyłości. W pomiarze składu ciała (DXA) u osób z cukrzycą typu 2 tkanka tłuszczowa zmniejszyła się po 36 tygodniach o 23–26% na dawkach 8 i 12 mg, a udział masy beztłuszczowej w spadku wagi był podobny jak przy innych terapiach. Większy spadek wagi nie oznaczał więc proporcjonalnie większej utraty masy beztłuszczowej.
Czy retatrutyd to „GLP-3”?
Nie ma hormonu o nazwie GLP-3. To potoczne określenie retatrutydu, wzięte od trzech receptorów, na które działa: GLP-1, GIP i glukagonu.
Na jakim etapie są badania nad retatrutydem?
Retatrutyd jest oceniany w programach III fazy badań klinicznych; zakończenie badania nie oznacza uzyskania rejestracji. Cztery pierwsze badania programu TRIUMPH zakończyły zbieranie danych. 29 września 2026 opublikowano pełne wyniki dwóch z nich: TRIUMPH-1 w New England Journal of Medicine i TRIUMPH-2 w The Lancet. Wcześniej, również w The Lancet, ukazało się badanie III fazy TRANSCEND-T2D-1 u osób z cukrzycą typu 2.
Co wiadomo o bezpieczeństwie?
Najczęstsze były dolegliwości żołądkowo-jelitowe: nudności, biegunka, wymioty i zaparcia. Występowały częściej przy wyższych dawkach, a w badaniu II fazy zwykle były łagodne lub umiarkowane. W badaniach III fazy częściej niż przy placebo zgłaszano też dyzestezję, czyli zaburzenia czucia skóry (w TRIUMPH-1 według danych sponsora), a w TRIUMPH-2 także niskie ciśnienie tętnicze. Leczenie z powodu działań niepożądanych przerwało na dawce 12 mg 11,3% osób w TRIUMPH-1 (placebo: 4,9%, dane sponsora) i 7,7% w TRIUMPH-2 (placebo: 4,9%). Tętno rosło zależnie od dawki, najwyżej około 24. tygodnia, a potem spadało. Dane z tych badań nie ustalają bezpieczeństwa w ciąży, podczas karmienia piersią ani u dzieci.