Retatrutyd a semaglutyd i tirzepatyd: co daje trzeci receptor

Retatrutyd pobudza trzy receptory, czyli miejsca na komórkach, do których przyczepiają się hormony: receptory GLP-1, GIP i glukagonu [5]. Badanie III fazy TRIUMPH-1 objęło 2339 dorosłych z otyłością, którzy przyjmowali go raz w tygodniu przez 80 tygodni [1].

Czym retatrutyd różni się od semaglutydu i tirzepatydu?

GLP-1 i GIP to hormony wydzielane przez jelita po posiłku. Semaglutyd naśladuje GLP-1 [6], a tirzepatyd oba te hormony [2]. Retatrutyd dokłada trzeci sygnał: pobudza receptor glukagonu, hormonu, który zwiększa zużycie energii [5].

Co to daje, pokazało badanie na otyłych myszach. Pobudzenie receptorów GLP-1 i GIP sprawiało, że zwierzęta jadły mniej, a receptor glukagonu dodatkowo zwiększał zużycie energii. Masa ciała spadała więc bardziej, niż gdyby myszy tylko mniej jadły. Ta sama praca opisuje pierwsze podanie retatrutydu ludziom: peptyd utrzymywał się w organizmie na tyle długo, że wystarcza zastrzyk raz w tygodniu, a po jednej dawce masa ciała była niższa jeszcze 43. dnia [5].

Retatrutyd: o jedną czwartą mniej masy ciała

W badaniu TRIUMPH-1 dorośli z otyłością bez cukrzycy przyjmowali raz w tygodniu retatrutyd w dawce 4, 9 lub 12 mg albo placebo, czyli preparat bez badanej substancji. Po 80 tygodniach masa ciała była niższa średnio o 17,6%, 23,7% i 25,0%, a w grupie placebo o 3,9%. Dla osoby ważącej 100 kg to ok. 18, 24 i 25 kg. Wyniki obejmują wszystkich uczestników, także tych, którzy po drodze przestali przyjmować zastrzyki [1].

Dla porównania: w osobnych badaniach z placebo semaglutyd obniżył masę ciała o 14,9% w ciągu 68 tygodni [3], a tirzepatyd w najwyższej dawce, 15 mg, o 20,9% w ciągu 72 tygodni [2]. Każde z tych badań miało inną grupę uczestników i inny czas trwania, więc wyniki pokazują skalę efektu, ale nie rozstrzygają, który peptyd działa mocniej. Bezpośrednio z tirzepatydem porównuje retatrutyd dopiero badanie TRIUMPH-5, które jeszcze trwa [4].

TRIUMPH-1 sprawdzało też dwa częste kłopoty osób z otyłością. U 574 osób z chorobą zwyrodnieniową kolana ból, oceniany w skali od 1 do 10, zmalał przy dawce 12 mg o 4,1 punktu, a na placebo o 2,5. W grupie 243 osób z obturacyjnym bezdechem sennym, czyli przerwami w oddychaniu podczas snu, liczba takich przerw i spłyceń oddechu spadła przy 12 mg o 32,1 na godzinę snu, a na placebo o 9,6 [1].

Wcześniejsze badanie II fazy objęło 338 dorosłych z otyłością lub nadwagą. Przy dawce 12 mg masa ciała była niższa o 17,5% po 24 tygodniach i o 24,2% po 48 tygodniach, czyli przy wadze 100 kg o ok. 18 kg po pół roku i o ok. 24 kg po 48 tygodniach. W grupie placebo była niższa po 48 tygodniach o 2,1%. Co najmniej 15% masy ciała straciło na dawce 12 mg 83% osób [9].

Inne wyniki: cukrzyca typu 2 i wątroba

W badaniu TRIUMPH-2 wzięło udział 1152 dorosłych z otyłością lub nadwagą i cukrzycą typu 2. Po 80 tygodniach masa ciała spadła o 11,9% przy dawce 4 mg, o 16,8% przy 9 mg i o 18,8% przy 12 mg, wobec 5,1% na placebo. Poprawiła się też kontrola cukru we krwi [7].

Inne badanie objęło 537 osób z cukrzycą typu 2, którym nie wystarczały dieta i ruch i które nie brały żadnych leków na cukrzycę. Retatrutyd w dawce 12 mg obniżył u nich po 40 tygodniach hemoglobinę glikowaną (HbA1c, czyli średni poziom cukru z ostatnich miesięcy) o 1,94 punktu procentowego, a na placebo spadła ona o 0,81. Masa ciała zmniejszyła się w tej grupie o 15,3%, a na placebo o 2,6% [10].

Stłuszczenie wątroby, czyli nadmiar tłuszczu w jej komórkach, często towarzyszy otyłości. W części badania II fazy poświęconej wątrobie wzięło udział 98 osób, które miały w wątrobie co najmniej 10% tłuszczu. Po 24 tygodniach ilość tłuszczu zmniejszyła się o 82,4% przy dawce 12 mg i o 81,4% przy 8 mg, a w grupie placebo wzrosła o 0,3%. Do normy, czyli poniżej 5%, zeszło 86% osób przyjmujących 12 mg, a w grupie placebo nikt [8].

W pomiarze składu ciała u osób z cukrzycą typu 2 masa beztłuszczowa, do której należą m.in. mięśnie, stanowiła podobną część utraconych kilogramów jak przy innych sposobach odchudzania [11]. Jak zadbać o mięśnie, piszemy we wpisie o retatrutydzie i treningu siłowym.

Jak stosowano retatrutyd w badaniach

Retatrutyd podawano raz w tygodniu w zastrzyku podskórnym. W badaniu TRIUMPH-2 uczestnicy robili sobie zastrzyki sami [7].

W badaniu II fazy dawkę zwiększano co 4 tygodnie [8]. Grupa 12 mg zaczynała od 2 mg i przechodziła kolejno przez 4 i 8 mg. Badanie trwało 48 tygodni [9].

W badaniach III fazy dawki wynosiły 4, 9 i 12 mg, a uczestnicy przyjmowali je przez 80 tygodni [1, 7].

Czego się spodziewać

Co z bezpieczeństwem?

Najczęstsze dolegliwości dotyczyły żołądka i jelit: nudności, biegunka, wymioty i zaparcia. Były zwykle łagodne lub umiarkowane i częstsze przy wyższych dawkach [9], a z czasem słabły [10]. Częściowo łagodziła je niższa dawka na początek: 2 mg zamiast 4 mg [9]. Rzadziej pojawiała się dyzestezja, czyli nieprzyjemne zaburzenia czucia skóry [7].

Warto mierzyć tętno. W badaniu II fazy rosło tym bardziej, im wyższa była dawka, najbardziej około 24. tygodnia, a potem się obniżało [9]. Do badań nie włączano kobiet w ciąży ani karmiących piersią.