Przejdź do treści
Przeglądy badań

5-Amino-1MQ: związek wpływający na odchudzanie i metabolizm

Przegląd badań nad 5-amino-1MQ — małocząsteczkowym inhibitorem NNMT zwiększającym poziom NAD+, redukującym masę tkanki tłuszczowej i poprawiającym metabolizm energetyczny komórek.

Pepto Medica26 lutego 202618 min czytaniaAktualizacja: 18 źródełJak sprawdzamy

W skrócie

5-Amino-1MQ to mała cząsteczka z rodziny pochodnych chinoliny, badana w otyłości, zaburzeniach przemiany materii i osłabieniu mięśni w starszym wieku. Blokuje enzym NNMT, a w hodowanych komórkach tłuszczowych podnosi dzięki temu poziom NAD+ i SAM. U otyłych myszy zastrzyki przez 11 dni obniżyły masę ciała o około 5% względem stanu wyjściowego, a u starych myszy podawanie przez 8 tygodni zwiększyło siłę chwytu o około 40% względem nieaktywnej grupy kontrolnej.

Co to jest

5-Amino-1MQ (5-amino-1-metylochinolinium) to mała cząsteczka z rodziny pochodnych chinoliny. Opracował ją zespół S.J. Watowicha z University of Texas Medical Branch w Galveston, który szukał związków blokujących enzym NNMT (N-metylotransferazę nikotynamidu). Spośród przebadanych grup cząsteczek najbardziej obiecujące okazały się pochodne chinoliny: hamowały enzym o połowę już w stężeniu około 1 mikromola na litr. 5-Amino-1MQ dobrze przenika do wnętrza komórek, a u myszy po zastrzyku podskórnym trafia do tkanki tłuszczowej, mięśni i wątroby.

Jak działa

NNMT przyłącza grupę metylową do nikotynamidu (formy witaminy B3) i zużywa przy tym SAM, główny dawca grup metylowych w komórce. Nikotynamid jest też surowcem, z którego komórka odtwarza NAD+, cząsteczkę potrzebną do produkcji energii. 5-Amino-1MQ blokuje ten enzym: w hodowli komórek tłuszczowych podnosił poziom NAD+ i SAM oraz hamował odkładanie tłuszczu. U myszy na tłustej diecie wyciszenie genu NNMT w tkance tłuszczowej i wątrobie chroniło przed otyłością, bo komórki zużywały więcej energii.

W jakim kierunku się go bada

  • Otyłość wywołana dietą
  • Insulinooporność i stłuszczenie wątroby
  • Osłabienie mięśni z wiekiem
  • Niedobór NAD+ w sercu

Dawkowanie

Dawka
1 mg
Zakres
1–10 mg
Częstotliwość
1× dziennie
Cykl
4–12 tygodni

Co pokazały badania

  • Badania u ludzi

    U chorych na cukrzycę typu 2 aktywność genu NNMT w tkance tłuszczowej (ilość jego mRNA) była około dwa razy wyższa niż w grupie kontrolnej. Trening i operacja bariatryczna, które poprawiają wrażliwość na insulinę, wiązały się z jej spadkiem. To badanie obserwacyjne enzymu, na który działa 5-amino-1MQ; samego związku nie podawano. [8]

  • Badania na zwierzętach

    U starych myszy 8 tygodni podawania zwiększyło siłę chwytu o około 40% w porównaniu z nieaktywną grupą kontrolną. Sam intensywny trening dał wzrost o 20%, a połączenie obu o 60%. [12]

  • Badania na zwierzętach

    U otyłych myszy na diecie wysokotłuszczowej 11 dni zastrzyków obniżyło masę ciała o około 5% względem stanu wyjściowego, a w grupie kontrolnej wzrosła ona o 1,4%. Najądrzowa tkanka tłuszczowa ważyła o około 35% mniej niż u myszy kontrolnych, a obie grupy jadły tyle samo. [2]

  • Badania na zwierzętach

    U otyłych myszy przestawionych na dietę niskotłuszczową podawanie przez 7 tygodni zmniejszyło masę tkanki tłuszczowej o 29,3% od stanu wyjściowego, a sama zmiana diety o 2,9%. Skład ciała i stłuszczenie wątroby wróciły do poziomu myszy, które przez cały czas jadły dietę niskotłuszczową. [9]

  • Badania na zwierzętach

    U otyłych myszy 28 dni podawania raz dziennie ograniczyło przyrost masy ciała i tłuszczu zależnie od dawki, poprawiło tolerancję glukozy i wrażliwość na insulinę oraz zmniejszyło stłuszczenie wątroby. Stężenia enzymów wątrobowych ALT i AST wróciły do prawidłowych. [3]

  • Badania na zwierzętach

    U myszy z zaburzoną autofagią w sercu (usuwaniem zużytych składników komórek) 3 dni zastrzyków przywróciły poziom NAD+ w sercu i unormowały frakcję skracania lewej komory. [15]

  • Hodowle komórek i tkanek

    W hodowanych fibroblastach oczodołu pobranych od chorych na orbitopatię Gravesa (zapalenie oczodołów towarzyszące chorobie tarczycy) 5-amino-1MQ hamował wzrost wytwarzania cząsteczek zapalnych, m.in. interleukin 6 i 8, wywołany interleukiną 1β. [16]

Dla dociekliwych: pełny przegląd naukowy z mechanizmami, szczegółami badań i bibliografią.

Wprowadzenie

5-Amino-1MQ (kation 5-amino-1-metylochinoliniowy) jest małocząsteczkowym inhibitorem enzymu N-metylotransferazy nikotynamidu (NNMT, nicotinamide N-methyltransferase). W odróżnieniu od większości związków omawianych w kontekście medycyny peptydowej, 5-amino-1MQ nie jest peptydem, jest pochodną chinoliny o masie cząsteczkowej około 159 Da (w badaniach stosowano go w postaci soli: jodku lub chlorku), działającą jako selektywny inhibitor enzymu związanego z homeostazą NAD+ i metabolizmem tkanki tłuszczowej.

NNMT jest enzymem katalizującym transfer grupy metylowej z S-adenozylometioniny (SAM) na nikotynamid, tworząc 1-metylonikotynamid (1-MNA) [5]. Reakcja ta jednocześnie zużywa SAM (kluczowy donor grup metylowych) i odciąga nikotynamid od recyklingu do NAD+, koenzymu łączącego stan redoks komórki z metabolizmem energetycznym [5, 7]. U otyłych myszy ekspresja NNMT rośnie w tkance tłuszczowej i wątrobie, a wyciszenie tego genu chroni zwierzęta przed otyłością wywołaną dietą, bo zwiększa wydatek energetyczny komórek [5]. U ludzi z cukrzycą typu 2 ekspresja NNMT w tkance tłuszczowej jest około dwukrotnie wyższa niż w grupie kontrolnej [8].

5-Amino-1MQ hamuje NNMT w komórkach i podnosi wewnątrzkomórkowe stężenia NAD+ i SAM [2]. W badaniach na myszach ograniczał otyłość wywołaną dietą, poprawiał gospodarkę glukozową i stan wątroby [2, 3, 9], a u starych zwierząt zwiększał siłę i zdolność regeneracji mięśni [11, 12]. Niniejszy artykuł przedstawia aktualny stan wiedzy na temat tego związku.


Kluczowe ustalenia

  • 5-Amino-1MQ należy do serii chinoliniowych inhibitorów NNMT o IC₅₀ rzędu 1 µM; nie hamuje pokrewnych metylotransferaz zależnych od SAM ani enzymów szlaku odzysku NAD+ [1, 2]
  • W hodowanych adipocytach obniża poziom 1-MNA, zwiększa wewnątrzkomórkowe stężenia NAD+ i SAM oraz hamuje lipogenezę [2]
  • U myszy z otyłością indukowaną dietą (DIO) zmniejsza masę ciała, masę białej tkanki tłuszczowej i cholesterol całkowity, nie zmieniając ilości zjadanego pokarmu [2]
  • Poprawia tolerancję glukozy i wrażliwość na insulinę oraz ogranicza stłuszczenie wątroby u myszy DIO [3]; w połączeniu z dietą niskotłuszczową normalizuje skład ciała [9]
  • U starych myszy zwiększa siłę chwytu o około 40%, a w połączeniu z treningiem o około 60% [12]
  • U myszy z upośledzoną autofagią kardiomiocytów przywraca poziom NAD+ w sercu i poprawia jego funkcję [15]

Mechanizm działania

Enzym NNMT: rola w metabolizmie

N-metylotransferaza nikotynamidu (NNMT) jest enzymem cytozolowym [1]. Najwyższą ekspresję wykazuje w wątrobie, a jej poziom w tym narządzie koreluje z wieloma parametrami metabolicznymi u myszy i ludzi [6]. W tym samym badaniu zwiększenie ekspresji Nnmt lub podanie jego produktu, 1-MNA, stabilizowało białko SIRT1 w mysich komórkach wątroby, a 1-MNA dodany do tłustej diety obniżał u myszy cholesterol oraz trójglicerydy w wątrobie [6]. Główną funkcją enzymu jest metylacja nikotynamidu do 1-metylonikotynamidu, z wykorzystaniem SAM jako donora grupy metylowej [5]. Choć reakcja ta wydaje się prosta, jej konsekwencje metaboliczne są daleko idące.

Nikotynamid jest bezpośrednim prekursorem NAD+ w szlaku ratunkowym (salvage pathway): głównej drodze recyklingu tego koenzymu w komórkach ssaków. Metylacja nikotynamidu przez NNMT odciąga go ze szlaku ratunkowego, zmniejszając pulę dostępnego NAD+. Jednocześnie reakcja zużywa SAM i produkuje S-adenozylohomocysteinę (SAH), co obniża stosunek SAM/SAH, stanowiący wskaźnik potencjału metylacyjnego komórki. W hodowlach komórek z wysoką ekspresją NNMT prowadziło to do hipometylacji histonów, a autorzy opisali enzym jako „metaboliczny zlew” grup metylowych [7].

U myszy z otyłością i cukrzycą ekspresja NNMT jest podwyższona w białej tkance tłuszczowej i wątrobie [5]. U ludzi z cukrzycą typu 2 ekspresja NNMT w tkance tłuszczowej sieci i podskórnej jest około dwukrotnie wyższa niż w grupie kontrolnej, a u osób z insulinoopornością im wyższa ekspresja NNMT w tkance tłuszczowej, tym mniejsza wrażliwość na insulinę (r = 0,64) [8]. Interwencje poprawiające wrażliwość na insulinę, czyli trening i chirurgia bariatryczna, obniżały ekspresję NNMT w tkance tłuszczowej [8]. NNMT działa zatem jako metaboliczny „hamulec”: wyciszenie jego genu w tkance tłuszczowej i wątrobie chroniło myszy przed otyłością wywołaną dietą [5].

Mechanizm inhibicji NNMT przez 5-amino-1MQ

W modelowaniu komputerowym (dokowaniu) chinoliniowe inhibitory NNMT wiązały się w miejscu wiązania substratu, czyli nikotynamidu, a wyniki dokowania dobrze korelowały z doświadczalnie wyznaczonymi wartościami IC₅₀ [1]. 5-Amino-1MQ wykazuje wysoką selektywność: nie hamował pokrewnych metylotransferaz zależnych od SAM ani enzymów szlaku odzysku NAD+ [2].

Inhibicja NNMT prowadzi do kaskady zmian metabolicznych:

  1. Wzrost NAD+: Nikotynamid nie jest metylowany i pozostaje dostępny dla enzymu NAMPT (fosforybozylotransferazy nikotynamidu), który przekształca go w NMN, a następnie w NAD+. W zróżnicowanych adipocytach 5-amino-1MQ zwiększał wewnątrzkomórkowe stężenie NAD+ [2], a w mięśniach starzejących się myszy podnosił zawartość NAD+ (w modelu z D-galaktozą około 2,5-krotnie) i ekspresję Nampt [13]. NAD+ jest kofaktorem sirtuin, w tym SIRT1, przez którą NNMT wpływa na metabolizm [5].

  2. Wzrost SAM i przepływu poliamin: Zachowanie puli SAM wspiera metylację histonów. W tkance tłuszczowej zahamowanie NNMT zwiększało aktywność i ekspresję enzymów ODC i SSAT, które napędzają przepływ poliamin; autorzy wiążą to z wpływem NNMT na metylację histonu H3 na lizynie 4 [5].

  3. Wzrost wydatku energetycznego: Zahamowanie NNMT w adipocytach zwiększało zużycie tlenu, a efekt zależał od enzymów szlaku poliamin (ODC, SSAT, PAO) [5]. W mięśniach starzejących się myszy 5-amino-1MQ zwiększał ekspresję PGC-1α, głównego regulatora biogenezy mitochondriów, oraz fosforylację AMPK [13].

  4. Zahamowanie lipogenezy: W różnicujących się mysich komórkach 3T3-L1 5-amino-1MQ w stężeniach 30 i 60 µM zmniejszał gromadzenie lipidów odpowiednio o 50% i 70% [2].

Powiązanie z metabolizmem komórkowym i NAD+

NAD+ (dinukleotyd nikotynamidoadeninowy) jest jednym z centralnych metabolitów komórkowych, łączącym stan redoks komórki z metabolizmem energetycznym [5]. Z wiekiem ekspresja NNMT w mięśniach szkieletowych rośnie, co wiąże się z upośledzeniem szlaku odzysku NAD+, rozregulowaniem aktywności SIRT1 i starzeniem komórek macierzystych mięśni [11]. W sercu z upośledzoną autofagią niedobór NAD+ wynika z indukcji NNMT [15].

Prekursory NAD+, takie jak NMN (mononukleotyd nikotynamidu) czy NR (rybozyd nikotynamidu), dostarczają komórce substratu do syntezy NAD+. Inhibicja NNMT działa od drugiej strony: ogranicza odpływ endogennego nikotynamidu ze szlaku ratunkowego. W sercach myszy z upośledzoną autofagią oba podejścia, podanie NMN i zahamowanie NNMT, przywracały poziom NAD+ [15].


Przegląd badań

Rozwój inhibitorów NNMT (Neelakantan i wsp., 2017)

Fundamentalne prace nad 5-amino-1MQ prowadził zespół S.J. Watowicha na University of Texas Medical Branch w Galveston. Neelakantan i wsp. (2017) opisali w Journal of Medicinal Chemistry zależności struktura–aktywność dla serii małocząsteczkowych inhibitorów NNMT o ponad 1000-krotnym zakresie aktywności [1]. Spośród N-metylowanych pochodnych chinoliny, izochinoliny, pirydyny oraz benzimidazolu i benzotiazolu najbardziej obiecującym szkieletem okazały się chinoliny, hamujące NNMT w niskim zakresie mikromolowym (IC₅₀ około 1 µM) [1]. 5-Amino-1MQ z tej serii wybrano do dalszych badań ze względu na niskie IC₅₀ i dobrą przenikalność przez błony komórkowe [2].

Odwrócenie otyłości u myszy DIO (Neelakantan i wsp., 2018)

W kontynuacji badań scharakteryzowano przenikalność, selektywność i działanie komórkowe inhibitorów, a następnie skuteczność 5-amino-1MQ in vivo [2]. Pochodne metylochinoliny z podstawnikiem aminowym dobrze przenikały przez błony, zarówno biernie, jak i z udziałem transportu aktywnego. W zróżnicowanych adipocytach 5-amino-1MQ obniżał wewnątrzkomórkowy poziom 1-MNA, zwiększał stężenia NAD+ i SAM oraz hamował lipogenezę [2].

Myszy z otyłością wywołaną dietą wysokotłuszczową (n = 9 na grupę) otrzymywały 5-amino-1MQ podskórnie w dawce 20 mg/kg trzy razy dziennie przez 11 dni. Po tym czasie masa ciała zwierząt leczonych spadła o 5,1% względem wartości wyjściowej, a w grupie kontrolnej wzrosła o 1,4%. Masa najądrzowej białej tkanki tłuszczowej była o około 35% mniejsza, adipocyty o ponad 30% mniejsze, a cholesterol całkowity w osoczu o około 30% niższy niż u myszy kontrolnych. Spożycie pokarmu nie różniło się między grupami i nie zaobserwowano działań niepożądanych [2].

Dysfunkcja metaboliczna i wątroba w modelu DIO (Babula i wsp., 2024)

Badanie opublikowane w Diabetes, Obesity and Metabolism (DOI: 10.1111/dom.15879) rozszerzyło wcześniejsze obserwacje o skład ciała, gospodarkę glukozową i wątrobę myszy DIO [3]. Zwierzęta (n = 8 na grupę) otrzymywały raz dziennie podskórnie sól fizjologiczną albo 5-amino-1MQ w dawce 10 lub 32 mg/kg przez 28 dni. Autorzy wykazali, że 5-amino-1MQ:

  • Zależnie od dawki ograniczał przyrost masy ciała i tkanki tłuszczowej: w grupie 32 mg/kg przybyło 1,3 g tłuszczu, wobec 4,7 g w grupie kontrolnej i w grupie 10 mg/kg
  • Nie zmieniał ilości zjadanego pokarmu ani masy beztłuszczowej
  • Poprawiał tolerancję glukozy w doustnym teście obciążenia glukozą (OGTT) i wrażliwość na insulinę oraz hamował narastanie hiperinsulinemii: stężenie insuliny w stanie sytości wzrosło w ciągu 28 dni o 112% w grupie kontrolnej, a w grupie 32 mg/kg spadło o 9%
  • Ograniczał stłuszczenie wątroby (stłuszczenie drobnokropelkowe o 73% mniejsze przy wyższej dawce) i naciek makrofagów, zmniejszał masę wątroby (1,4 g wobec 2,1 g w grupie kontrolnej) i zawartość w niej trójglicerydów
  • Normalizował stężenia aminotransferaz (ALT, AST) i ciał ketonowych we krwi

Wpływ na insulinę i tolerancję glukozy utrzymywał się po uwzględnieniu masy ciała i masy tkanki tłuszczowej, co autorzy interpretują jako działanie metaboliczne niezależne od samego ograniczenia otyłości [3].

Połączenie z dietą o obniżonej kaloryczności (Sampson i wsp., 2021)

Sampson i wsp. (2021) sprawdzili, czy 5-amino-1MQ wzmacnia efekt zmiany diety [9]. Otyłe myszy karmione wcześniej dietą typu zachodniego przestawiono na dietę niskotłuszczową i przez około 7 tygodni podawano im codziennie sól fizjologiczną albo 5-amino-1MQ (32 mg/kg substancji czynnej na dobę [10]). Sama zmiana diety dała początkowy spadek masy ciała, który po około 3 tygodniach się zatrzymał, a tkanka tłuszczowa zaczęła wracać. Myszy otrzymujące 5-amino-1MQ traciły masę i tłuszcz szybciej i przez cały czas badania: tkanki tłuszczowej ubyło 29,3% (wobec 2,9% przy samej diecie), a masa ciała spadła o 6,3 g (wobec 2,9 g). Stosunek masy beztłuszczowej do masy ciała wzrósł o 6,4%. Skład ciała, masa wątroby i jej stłuszczenie wróciły do wartości obserwowanych u myszy, które przez cały czas jadły dietę niskotłuszczową, a codzienne podawanie przez 7 tygodni było dobrze tolerowane [9].

W badaniu mikrobiomu w tym samym modelu myszy leczone 5-amino-1MQ i dietą niskotłuszczową miały odrębny profil bakterii jelitowych, z większym udziałem rodzaju Lactobacillus i mniejszym Erysipelatoclostridium niż myszy na samej diecie [10].

Mięśnie szkieletowe i starzenie

Neelakantan i wsp. (2019) badali 5-amino-1MQ u 24-miesięcznych myszy po ostrym uszkodzeniu mięśnia piszczelowego przedniego [11]. Zwierzęta otrzymywały 5 lub 10 mg/kg podskórnie dwa razy dziennie. U leczonych myszy komórki macierzyste mięśni silniej proliferowały i łączyły się z uszkodzonymi włóknami. Pole przekroju odbudowanych włókien było niemal dwukrotnie większe, a szczytowy moment siły mięśnia o około 70% wyższy niż u zwierząt kontrolnych. Dłuższe, trzytygodniowe leczenie dodatkowo zwiększało przekrój włókien [11].

Dimet-Wiley i wsp. (2024) podawali 5-amino-1MQ (10 mg/kg podskórnie raz dziennie) starym myszom od 22. do 24. miesiąca życia, samodzielnie lub w połączeniu z intensywnym treningiem (bieg w kołowrotku z rosnącym obciążeniem) [12]. Siła chwytu nieaktywnych myszy leczonych inhibitorem wzrosła o około 40% względem nieaktywnej grupy kontrolnej, podczas gdy sam trening dał wzrost o 20%. Efekty się sumowały: myszy trenujące i leczone miały siłę chwytu o 60% większą niż nieaktywne zwierzęta kontrolne. U nieaktywnych myszy leczenie zmniejszyło też zawartość lipidów wewnątrz włókien mięśniowych o ponad 30%, a w połączeniu z treningiem zwiększyło przekrój włókien mięśnia brzuchatego łydki [12].

Liang i wsp. (2024), analizując dane transkryptomiczne mięśni metodami uczenia maszynowego, wskazali NNMT jako gen podwyższony w sarkopenii [13]. W dwóch modelach starzenia u myszy (wywołanym D-galaktozą i naturalnym) inhibitor NNMT, 5-amino-1MQ w postaci jodku, podawany dootrzewnowo w dawkach 5–20 mg/kg na dobę przez 5 tygodni, poprawiał siłę chwytu i ograniczał związany z wiekiem spadek masy mięśnia czworogłowego oraz masy beztłuszczowej. Zwiększał też zawartość NAD+, ekspresję PGC-1α i fosforylację AMPK w mięśniach [13].

Dong i wsp. (2025) wykazali, że ekspresja NNMT jest podwyższona w mięśniach pacjentów z chorobą tętnic obwodowych [14]. U myszy z niedokrwieniem kończyny tylnej 5-amino-1MQ (10 mg/kg dootrzewnowo raz dziennie przez 21 dni) istotnie zwiększał siłę, moc i całkowitą pracę niedokrwionych mięśni w porównaniu z placebo, niezależnie od zmian ukrwienia [14].

Serce

Zhang i wsp. (2024) wykazali w The EMBO Journal, że upośledzenie autofagii w kardiomiocytach obniża dostępność NAD+ przez indukcję NNMT (szlak SQSTM1–NF-κB–NNMT) [15]. U myszy z wyłączonym w sercu genem Atg3 5-amino-1MQ (5 mg/kg dootrzewnowo dwa razy dziennie przez 3 dni) przywracał poziom NAD+ w sercu i normalizował frakcję skracania lewej komory; podobnie działało podanie NMN [15].

Inny inhibitor NNMT, 4-amino-6-metoksynikotynamid (AMO-NAM), badano w modelu niewydolności serca z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF) u starych samic myszy na diecie wysokotłuszczowej z wlewem angiotensyny II [4]. Czterotygodniowe leczenie obniżyło w lewej komorze stężenie 1-MNA o 77%, poprawiło odkształcenie podłużne mięśnia sercowego oraz zmniejszyło przerost lewej komory i włóknienie [4]. Wynik dotyczy AMO-NAM, a nie 5-amino-1MQ. Pokazuje jednak, że hamowanie NNMT bada się także w chorobach serca.

Stan zapalny w hodowlach komórkowych

Cho i wsp. (2025) badali NNMT w orbitopatii Gravesa [16]. Ekspresja NNMT była wyższa w tkankach oczodołu chorych niż u osób zdrowych. W hodowanych fibroblastach oczodołu pobranych od chorych 5-amino-1MQ (100 µM) hamował wywołany interleukiną 1β wzrost ekspresji IL-6, IL-8, MCP-1 i cyklooksygenazy 2 [16]. W zakresie 0–100 µM nie obniżał żywotności komórek.

Farmakokinetyka

U myszy 5-amino-1MQ po podaniu podskórnym (25 mg/kg) osiągał maksymalne stężenie w osoczu 7010 ng/ml już po około 15 minutach, a jego okres półtrwania wynosił około 13 godzin [3]. Związek przenikał do tkanki tłuszczowej, mięśni i wątroby. Godzinę po podaniu poziom 1-MNA, wskaźnika zahamowania enzymu, był w tkance tłuszczowej o około 70%, a w mięśniu o około 40% niższy niż po 8 godzinach [3]. Po podaniu doustnym myszom (30 mg/kg) stężenia w osoczu były niskie (Cmax 14,5 ng/ml), co autorzy wiążą z ograniczonym wchłanianiem jelitowym i silnym metabolizmem pierwszego przejścia [3]. U szczurów biodostępność po podaniu doustnym wyniosła natomiast 38,4%, a maksymalne stężenie 2252 ng/ml; okres półtrwania wynosił 3,8 h po podaniu dożylnym i 6,9 h po doustnym [17].


Dawkowanie i protokoły

Dawki stosowane w badaniach

BadanieModelDawka i droga podaniaCzas
Neelakantan 2018 [2]Myszy z otyłością wywołaną dietą20 mg/kg podskórnie 3× dziennie11 dni
Babula 2024 [3]Myszy z otyłością wywołaną dietą10 lub 32 mg/kg podskórnie 1× dziennie28 dni
Sampson 2021 [9, 10]Otyłe myszy na diecie niskotłuszczowej32 mg/kg substancji czynnej w zastrzyku 1× dziennieok. 7 tygodni
Neelakantan 2019 [11]Myszy 24-miesięczne po urazie mięśnia5 lub 10 mg/kg podskórnie 2× dziennie1–3 tygodnie po urazie
Dimet-Wiley 2024 [12]Myszy w wieku 22–24 miesięcy10 mg/kg podskórnie 1× dziennie8 tygodni
Liang 2024 [13]Myszy w modelach starzenia5–20 mg/kg dootrzewnowo 1× dziennie5 tygodni
Dong 2025 [14]Myszy z niedokrwieniem kończyny10 mg/kg dootrzewnowo 1× dziennie21 dni
Zhang 2024 [15]Myszy z upośledzoną autofagią serca5 mg/kg dootrzewnowo 2× dziennie3 dni

W pierwszym badaniu na myszach DIO dawkę wybrano po wstępnej próbie z dawkami od 10 do 150 mg/kg na dobę; 60 mg/kg na dobę było dobrze tolerowane, bez widocznych działań niepożądanych [2].

Dawkowanie raportowane przez użytkowników

Zestawiliśmy relacje 43 użytkowników Reddita, którzy opisali własne stosowanie 5-amino-1MQ w zastrzykach podskórnych (r/Peptides, r/Retatrutide, r/Biohackers i kilka innych, 2025–2026); każdą osobę liczymy raz. Pomijamy plany, pytania i dawki podane tylko łącznie na tydzień. U części osób droga podania wynikała z kontekstu (dawka w µg albo zestaw z innymi związkami w zastrzykach).

ParametrNajczęściej raportowaneZakres w większości relacji
Dawka na podanie1 mg (10 osób)1–10 mg (29 z 43 osób)
Częstotliwość1× dziennie (20 z 31 osób, które ją podały)Część osób 2–5 razy w tygodniu (9 osób), co drugi dzień (1 osoba) lub tylko w wybrane dni (1 osoba)
Droga podaniaZastrzyk podskórny—
Okres stosowaniaPodało go 5 osób4–12 tygodni (8 tygodni podały 2 osoby)

Poniżej 1 mg (30–500 µg) przyjmowało 6 osób, a powyżej 10 mg (15–50 mg) 8 osób. Dawki w relacjach rozciągają się więc od 30 µg do 50 mg.

Osobno zestawiliśmy relacje 44 użytkowników, którzy przyjmowali związek doustnie (24 podały to wprost, u 20 wynikało to z kontekstu); osoby, które stosowały obie drogi, występują w obu zestawieniach.

ParametrNajczęściej raportowaneZakres w większości relacji
Dawka doustna na dobę50 mg (16 osób)50–150 mg (40 z 44 osób)
Częstotliwość1× dziennie, rano na czczo lub przed treningiemCzęść osób: 50 mg 2–3× dziennie
Droga podaniaDoustnie—
Okres stosowaniaPodało go 12 z 44 osób4–12 tygodni (10 z 12 osób)

Poza przedziałem 50–150 mg 3 osoby przyjmowały 200 mg, a jedna 25–100 mg na dobę. Poza przedziałem 4–12 tygodni jedna osoba stosowała związek przez 3 tygodnie, a jedna przez około rok.

To relacje użytkowników, a nie zalecenie ani dawka zbadana klinicznie.

Podanie

W badaniach na zwierzętach 5-amino-1MQ rozpuszczano w soli fizjologicznej i podawano w zastrzykach podskórnych lub dootrzewnowych [2, 3].


Profil bezpieczeństwa

W badaniach na myszach 5-amino-1MQ był dobrze tolerowany. W pierwszym badaniu nad otyłością nie obserwowano działań niepożądanych ani zmian w ilości zjadanego pokarmu [2], a codzienne podawanie przez 7 tygodni w połączeniu z dietą niskotłuszczową również przebiegało bez działań niepożądanych [9]. U otyłych myszy stężenia aminotransferaz (ALT, AST) wracały do wartości prawidłowych [3]. W 24-godzinnej hodowli mysich preadipocytów stężenie 10 µM nie wpływało na żywotność komórek, stężenia 100–300 µM nieznacznie ją obniżały, a 600 µM obniżało ją o około 40% [2]. W fibroblastach oczodołu stężenia do 100 µM nie obniżały żywotności poniżej 95% [16]. Nie hamował pokrewnych metylotransferaz ani enzymów szlaku odzysku NAD+ [2]. Nie ma danych o stosowaniu w ciąży, podczas karmienia piersią ani u dzieci.


Kierunki badań

5-Amino-1MQ reprezentuje strategię farmakologiczną w zaburzeniach metabolicznych polegającą na modulacji wewnątrzkomórkowego metabolizmu NAD+ i SAM przez zahamowanie enzymu, który zużywa oba te związki.

Szczególnie obiecujące są połączenia z interwencjami stylu życia. U otyłych myszy 5-amino-1MQ razem z dietą niskotłuszczową przywracał skład ciała szczupłych zwierząt [9], a u starych myszy jego wpływ na siłę mięśni sumował się z efektem treningu [12]. Kierunek mięśniowy wzmacniają niezależne prace innych zespołów, w modelach starzenia [13] i niedokrwienia kończyny [14].

Hamowanie NNMT bada się też w kolejnych narządach. W 2026 roku zespół z Amsterdam UMC i Nestlé Research pokazał, że w nerkach ludzi z przewlekłą chorobą nerek NNMT występuje w starzejących się, zwłókniałych kanalikach. Wybiórcze hamowanie NNMT działało ochronnie w starzejących się komórkach nerek, organoidach i u zwierząt [18].


Bibliografia

  1. Neelakantan H, Wang HY, Vance V, et al. Structure-activity relationship for small molecule inhibitors of nicotinamide N-methyltransferase. Journal of Medicinal Chemistry. 2017;60(12):5015–5028. DOI: 10.1021/acs.jmedchem.7b00389
  2. Neelakantan H, Vance V, Wetzel MD, et al. Selective and membrane-permeable small molecule inhibitors of nicotinamide N-methyltransferase reverse high fat diet-induced obesity in mice. Biochemical Pharmacology. 2018;147:141–152. DOI: 10.1016/j.bcp.2017.11.007
  3. Babula JJ, Bui D, Stevenson HL, et al. Nicotinamide N-methyltransferase inhibition mitigates obesity-related metabolic dysfunction. Diabetes, Obesity and Metabolism. 2024;26(11):5272–5282. DOI: 10.1111/dom.15879
  4. Li S, Rodrigues PG, Chakraborty AD, et al. Nicotinamide-N-methyltransferase inhibition improves cardiac function and structure in a heart failure with preserved ejection fraction mouse model. Pharmacological Research. 2025;217:107820. DOI: 10.1016/j.phrs.2025.107820
  5. Kraus D, Yang Q, Kong D, et al. Nicotinamide N-methyltransferase knockdown protects against diet-induced obesity. Nature. 2014;508(7495):258–262. DOI: 10.1038/nature13198
  6. Hong S, Moreno-Navarrete JM, Wei X, et al. Nicotinamide N-methyltransferase regulates hepatic nutrient metabolism through Sirt1 protein stabilization. Nature Medicine. 2015;21(8):887–894. DOI: 10.1038/nm.3882
  7. Ulanovskaya OA, Zuhl AM, Cravatt BF. NNMT promotes epigenetic remodeling in cancer by creating a metabolic methylation sink. Nature Chemical Biology. 2013;9(5):300–306. DOI: 10.1038/nchembio.1204
  8. Kannt A, Pfenninger A, Teichert L, et al. Association of nicotinamide-N-methyltransferase mRNA expression in human adipose tissue and the plasma concentration of its product, 1-methylnicotinamide, with insulin resistance. Diabetologia. 2015;58(4):799–808. DOI: 10.1007/s00125-014-3490-7
  9. Sampson CM, Dimet AL, Neelakantan H, et al. Combined nicotinamide N-methyltransferase inhibition and reduced-calorie diet normalizes body composition and enhances metabolic benefits in obese mice. Scientific Reports. 2021;11(1):5637. DOI: 10.1038/s41598-021-85051-6
  10. Dimet-Wiley A, Wu Q, Wiley JT, et al. Reduced calorie diet combined with NNMT inhibition establishes a distinct microbiome in DIO mice. Scientific Reports. 2022;12(1):484. DOI: 10.1038/s41598-021-03670-5
  11. Neelakantan H, Brightwell CR, Graber TG, et al. Small molecule nicotinamide N-methyltransferase inhibitor activates senescent muscle stem cells and improves regenerative capacity of aged skeletal muscle. Biochemical Pharmacology. 2019;163:481–492. DOI: 10.1016/j.bcp.2019.02.008
  12. Dimet-Wiley AL, Latham CM, Brightwell CR, et al. Nicotinamide N-methyltransferase inhibition mimics and boosts exercise-mediated improvements in muscle function in aged mice. Scientific Reports. 2024;14(1):15554. DOI: 10.1038/s41598-024-66034-9
  13. Liang R, Xiang Q, Dai M, et al. Identification of nicotinamide N-methyltransferase as a promising therapeutic target for sarcopenia. Aging Cell. 2024;23(9):e14236. DOI: 10.1111/acel.14236
  14. Dong G, Choi J, Li Y, et al. Nicotinamide N-methyltransferase inhibition improves limb function in experimental peripheral artery disease. Physiological Reports. 2025;13(20):e70615. DOI: 10.14814/phy2.70615
  15. Zhang Q, Li Z, Li Q, et al. Control of NAD+ homeostasis by autophagic flux modulates mitochondrial and cardiac function. The EMBO Journal. 2024;43(3):362–390. DOI: 10.1038/s44318-023-00009-w
  16. Cho D, Choi SH, Yoon JS, Ko J. Nicotinamide N-methyltransferase in the inflammatory pathogenesis of Graves' orbitopathy. Investigative Ophthalmology & Visual Science. 2025;66(5):3. DOI: 10.1167/iovs.66.5.3
  17. Awosemo O, Neelakantan H, Watowich S, et al. Development & validation of LC-MS/MS assay for 5-amino-1-methyl quinolinium in rat plasma: application to pharmacokinetic and oral bioavailability studies. Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis. 2021;204:114255. DOI: 10.1016/j.jpba.2021.114255
  18. Chanvillard L, Lantermans HC, Wall C, et al. NNMT inhibition counteracts tubular senescence and fibrosis in early stages of chronic kidney disease. Cell Reports. 2026;45(1):116823. DOI: 10.1016/j.celrep.2025.116823

Najczęstsze pytania

Czy 5-amino-1MQ to peptyd?

Nie. To mała cząsteczka z rodziny pochodnych chinoliny, bez aminokwasów w budowie. Blokuje enzym NNMT i według modelowania komputerowego wiąże się w miejscu, do którego enzym przyłącza nikotynamid (formę witaminy B3).

Czy 5-amino-1MQ pomaga schudnąć?

U otyłych myszy tak. Po 11 dniach zastrzyków ich masa ciała spadła o około 5%, a w grupie kontrolnej wzrosła o 1,4%, choć obie grupy jadły tyle samo. U myszy przestawionych na dietę niskotłuszczową podawanie przez 7 tygodni zmniejszyło masę tkanki tłuszczowej o 29,3%, a sama dieta o 2,9%.

Czy 5-amino-1MQ badano u ludzi?

W badaniach opisanych w tym artykule nie. Wyniki dla samego związku pochodzą z badań na myszach, szczurach i hodowlach komórek. U ludzi badano enzym, na który działa: u chorych na cukrzycę typu 2 aktywność jego genu w tkance tłuszczowej była około dwa razy wyższa niż w grupie kontrolnej, a trening i operacja bariatryczna wiązały się z jej spadkiem.

Czy 5-amino-1MQ działa na mięśnie?

U starych myszy tak. Po 8 tygodniach siła chwytu była o około 40% większa niż u nieaktywnej grupy kontrolnej, a w połączeniu z treningiem o 60%. Po urazie mięśnia pole przekroju odbudowanych włókien było niemal dwa razy większe, a szczytowy moment siły o około 70% wyższy niż u zwierząt kontrolnych.

Czym 5-amino-1MQ różni się od NMN?

NMN to cząsteczka, z której komórka bezpośrednio buduje NAD+. 5-Amino-1MQ hamuje enzym NNMT, który zużywa nikotynamid, więc więcej nikotynamidu zostaje na odtwarzanie NAD+. W sercach myszy z zaburzoną autofagią podanie NMN i zahamowanie NNMT przywracały poziom NAD+.

Co wiadomo o bezpieczeństwie?

W badaniach na myszach nie opisano działań niepożądanych, także przy codziennym podawaniu przez 7 tygodni, a zwierzęta jadły tyle samo co grupy kontrolne. U otyłych myszy enzymy wątrobowe ALT i AST wracały do normy. To obserwacje na zwierzętach do 7 tygodni, więc nie pokazują bezpieczeństwa u ludzi; nie ma też danych o stosowaniu w ciąży, podczas karmienia piersią ani u dzieci.

Masz pytanie o ten temat?

Napisz, czego zabrakło w tekście albo jakie badanie mamy omówić. Czytamy każdą wiadomość.

Pepto Medica
  • Nowe badaniapublikacje, preprinty i wyniki badań klinicznych
  • Przeglądy naukowemechanizmy działania i stan dowodów
  • Zawsze ze źródłemz linkiem do publikacji

Zgłoś zainteresowanie newsletterem

Przygotowujemy newsletter o badaniach i nowych treściach. Możesz zgłosić zainteresowanie. Wysyłka jeszcze nie działa; zgodę wycofasz, pisząc na peptomedica@protonmail.com.