W skrócie
Tirzepatyd to peptyd firmy Eli Lilly podawany raz w tygodniu we wstrzyknięciu podskórnym; bada się go w otyłości, cukrzycy typu 2, obturacyjnym bezdechu sennym, niewydolności serca i stłuszczeniowym zapaleniu wątroby. Pobudza receptory GIP i GLP-1, dwóch hormonów uwalnianych przez jelito po posiłku, które zwiększają wydzielanie insuliny; pobudzenie receptora GLP-1 zmniejsza też apetyt. W badaniu SURMOUNT-1 dorośli z otyłością lub nadwagą bez cukrzycy przyjmujący dawkę 15 mg stracili po 72 tygodniach średnio 20,9% masy ciała, a osoby na placebo 3,1%.
Co to jest
Tirzepatyd (oznaczenie badawcze LY3298176) opracowała firma Eli Lilly na bazie hormonu GIP. To łańcuch 39 aminokwasów, w tym dwóch spoza zestawu zapisanego w kodzie genetycznym, z dołączonym 20-węglowym kwasem tłuszczowym. Dzięki temu kwasowi cząsteczka wiąże się z albuminą, białkiem krwi, i działa dłużej: okres półtrwania, czyli czas, po którym we krwi zostaje połowa leku, wynosi około 5 dni, więc wystarcza jeden zastrzyk na tydzień. Należy do tej samej rodziny leków co semaglutyd, który pobudza jednak tylko receptor GLP-1; tirzepatyd działa także na receptor GIP.
Jak działa
Po posiłku jelito wydziela GIP i GLP-1, hormony z grupy inkretyn. Oba zwiększają wydzielanie insuliny, gdy poziom cukru we krwi jest podwyższony. Pobudzenie receptora GLP-1 spowalnia też przechodzenie pokarmu z żołądka, obniża poziom glukagonu (hormonu podnoszącego poziom cukru) i przez działanie na mózg zmniejsza apetyt. W komórkach z ludzkimi receptorami tirzepatyd wiązał się z receptorem GIP podobnie jak naturalny GIP, a z receptorem GLP-1 około 5 razy słabiej niż naturalny GLP-1. U osób z cukrzycą typu 2 po 28 tygodniach poprawił wrażliwość na insulinę bardziej niż semaglutyd 1 mg. W 8. tygodniu tego badania, podczas posiłku bez ograniczeń, osoby przyjmujące tirzepatyd zjadły o 185,3 kcal mniej niż osoby na placebo; od przyjmujących semaglutyd nie różniły się istotnie.
W jakim kierunku się go bada
- Otyłość i nadwaga
- Cukrzyca typu 2
- Obturacyjny bezdech senny
- Niewydolność serca (HFpEF)
- Stłuszczeniowe zapalenie wątroby
Dawkowanie
- Dawka
- 15 mgzwiększana stopniowo od 2,5 mg
- Zakres
- 5–15 mg
- Częstotliwość
- 1× w tygodniu
- Cykl
- 40–72 tygodnie
Co pokazały badania
- Badania u ludzi
W badaniu SURMOUNT-1 u 2539 dorosłych z otyłością lub nadwagą bez cukrzycy masa ciała spadła po 72 tygodniach średnio o 15,0% przy dawce 5 mg, 19,5% przy 10 mg i 20,9% przy 15 mg, wobec 3,1% na placebo. Wynik obejmuje wszystkich uczestników, także tych, którzy przerwali leczenie. [5]
- Badania u ludzi
Wśród 1032 uczestników SURMOUNT-1 ze stanem przedcukrzycowym, którzy przyjmowali lek lub placebo przez 176 tygodni, cukrzycę typu 2 rozpoznano u 1,3% osób na tirzepatydzie i 13,3% na placebo. [23]
- Badania u ludzi
W otwartym badaniu SURMOUNT-5 u 751 dorosłych z otyłością bez cukrzycy tirzepatyd w najwyższej tolerowanej dawce (10 lub 15 mg) obniżył masę ciała po 72 tygodniach o 20,2%, a semaglutyd (1,7 lub 2,4 mg) o 13,7%. [10]
- Badania u ludzi
U 1879 osób z cukrzycą typu 2 hemoglobina glikowana (HbA1c, wskaźnik średniego poziomu cukru z ostatnich miesięcy) spadła po 40 tygodniach o 2,01–2,30 punktu procentowego przy dawkach 5–15 mg tirzepatydu i o 1,86 punktu przy semaglutydzie 1 mg. Badanie było otwarte: uczestnicy wiedzieli, który lek dostają. [11]
- Badania u ludzi
Wśród osób z otyłością i umiarkowanym lub ciężkim obturacyjnym bezdechem sennym liczba bezdechów i spłyceń oddechu na godzinę snu spadła po 52 tygodniach o 25,3 u tych, które nie korzystały w nocy z aparatu do oddychania, i o 29,3 u korzystających z niego, wobec 5,3 i 5,5 na placebo. [6]
- Badania u ludzi
W badaniu z udziałem 731 osób z niewydolnością serca z zachowaną frakcją wyrzutową i otyłością zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych lub pogorszenie niewydolności serca wystąpiły u 9,9% osób na tirzepatydzie i 15,3% na placebo (mediana obserwacji 104 tygodnie). Różnica wynikała z rzadszych zaostrzeń niewydolności serca. [7]
- Hodowle komórek i tkanek
W komórkach z ludzkimi receptorami tirzepatyd wiązał się z receptorem GIP podobnie jak naturalny GIP, a z receptorem GLP-1 około 5 razy słabiej niż naturalny GLP-1. [1]
Dla dociekliwych: pełny przegląd naukowy z mechanizmami, szczegółami badań i bibliografią.
Wprowadzenie
Tirzepatyd (oznaczenie badawcze LY3298176) to peptyd firmy Eli Lilly, który pobudza receptory dwóch hormonów inkretynowych, czyli wydzielanych przez jelito i zwiększających wydzielanie insuliny po posiłku: GIP (glukozozależnego polipeptydu insulinotropowego) i GLP-1 (glukagonopodobnego peptydu 1). Podaje się go raz w tygodniu we wstrzyknięciu podskórnym [1, 2]. Jest sprzedawany pod nazwami Mounjaro i Zepbound [2, 3].
Leki pobudzające sam receptor GLP-1 poprawiają kontrolę cukru i obniżają masę ciała. Tirzepatyd zaprojektowano, aby sprawdzić, czy działanie GIP doda korzyści do tego mechanizmu [1]. Badano go w programie SURPASS u osób z cukrzycą typu 2 i w programie SURMOUNT u osób z otyłością lub nadwagą. Osobne badania dotyczyły obturacyjnego bezdechu sennego, niewydolności serca z zachowaną frakcją wyrzutową i stłuszczeniowego zapalenia wątroby [4–8].
Kluczowe ustalenia
- W komórkach z ludzkimi receptorami tirzepatyd wiązał się z receptorem GIP podobnie jak naturalny GIP, a z receptorem GLP-1 około 5 razy słabiej niż naturalny GLP-1; okres półtrwania u ludzi wynosi około 5 dni [1]
- W badaniu SURMOUNT-1 dorośli z otyłością lub nadwagą bez cukrzycy stracili po 72 tygodniach 15,0–20,9% masy ciała zależnie od dawki, wobec 3,1% na placebo; u osób z cukrzycą typu 2 (SURMOUNT-2) spadek wyniósł 12,8–14,7%, wobec 3,2% [5, 9]
- Bezpośrednie porównanie z semaglutydem w otwartym badaniu SURMOUNT-5 u dorosłych z otyłością bez cukrzycy: po 72 tygodniach tirzepatyd obniżył masę ciała o 20,2%, a semaglutyd o 13,7% [10]
- W badaniach SURPASS-1 do SURPASS-5 u osób z cukrzycą typu 2 HbA1c spadała o 1,87–2,58 punktu procentowego, bardziej niż na placebo, semaglutydzie 1 mg, insulinie degludec i insulinie glargine [4, 11–14]
- Pod względem łącznego wyniku obejmującego zgony sercowo-naczyniowe, zawały i udary tirzepatyd okazał się w badaniu SURPASS-CVOT u osób z cukrzycą typu 2 i miażdżycową chorobą sercowo-naczyniową nie gorszy od dulaglutydu; przewagi nie wykazano [15]
- U osób z otyłością i obturacyjnym bezdechem sennym liczba bezdechów i spłyceń oddechu spadła o 25,3–29,3 na godzinę snu, wobec 5,3–5,5 na placebo [6]
- Po odstawieniu masa ciała wraca: w badaniu SURMOUNT-4 dorośli z otyłością lub nadwagą bez cukrzycy przełączeni po 36 tygodniach na placebo przytyli w ciągu 52 tygodni 14,0%, a kontynuujący leczenie stracili dalsze 5,5% [16]
Mechanizm działania
Hormony inkretynowe GIP i GLP-1
GIP wydzielają komórki K górnego odcinka jelita cienkiego w odpowiedzi na pokarm. Po posiłku jego stężenie jest około 4 razy wyższe niż stężenie GLP-1, a u ludzi odpowiada on za większą część efektu inkretynowego, czyli wzrostu wydzielania insuliny po jedzeniu [1]. Pobudzenie receptora GLP-1 zwiększa wydzielanie insuliny zależne od poziomu glukozy, spowalnia przechodzenie pokarmu z żołądka do jelit, obniża stężenie glukagonu (hormonu podnoszącego poziom cukru) i zmniejsza masę ciała przez działanie na ośrodki apetytu w mózgu [1].
U osób z cukrzycą typu 2 odpowiedź na GIP jest mocno osłabiona. Autorzy pracy opisującej odkrycie tirzepatydu przytaczają dane, według których obniżenie poziomu glukozy w dużej mierze znosi to osłabienie [1].
Budowa i farmakokinetyka
Tirzepatyd to liniowy peptyd z 39 aminokwasów, zbudowany na bazie GIP. Zawiera dwa niekodowane aminokwasy (kwas α-aminoizomasłowy, Aib, w pozycjach 2 i 13), a do lizyny w pozycji 20 przyłączono przez łącznik 20-węglowy kwas dikarboksylowy [1]. Dzięki temu fragmentowi tirzepatyd wiąże się z albuminą osocza (w 99%), co wydłuża jego działanie [1, 2].
W badaniu I fazy średni okres półtrwania wynosił około 5 dni (116,7 godziny) [1]. Najwyższe stężenie we krwi pojawia się 8–72 godziny po zastrzyku, biodostępność po podaniu podskórnym (część dawki, która dociera do krwi) wynosi 80%, a stan stacjonarny (stężenie, które przestaje rosnąć z kolejnymi dawkami) ustala się po 4 tygodniach podawania raz w tygodniu [2]. W analizie populacyjnej danych z 19 badań średni okres półtrwania wyniósł 5,4 dnia, a przy podawaniu raz w tygodniu stężenie rosło średnio 1,7 raza względem pierwszej dawki [17].
Działanie na receptory (badania na komórkach)
W komórkach z ludzkimi receptorami tirzepatyd wiązał się z receptorem GIP z powinowactwem porównywalnym z naturalnym GIP (stała Ki 0,135 nM), a z receptorem GLP-1 około 5 razy słabiej niż naturalny GLP-1 (Ki 4,23 nM). Słabiej także pobudzał receptor GLP-1: w teście wytwarzania cAMP (przekaźnika sygnału w komórce) był około 13 razy mniej silny niż GLP-1, a receptor GIP pobudzał podobnie jak naturalny GIP [1]. Willard i wsp. nazwali go niezrównoważonym agonistą (substancją pobudzającą receptor): na receptor GIP działał jak naturalny hormon, a w ich teście cAMP na receptorze GLP-1 był 20 razy mniej silny niż GLP-1 [18].
Jest też agonistą obciążonym (ang. biased). Na receptorze GLP-1 uruchamiał głównie szlak cAMP, a przyłączanie β-arestyny, białka biorącego udział we wciąganiu receptora do wnętrza komórki, pobudzał bardzo słabo, poniżej 10% maksymalnej odpowiedzi. Równocześnie receptor GLP-1 był wciągany do wnętrza komórki słabiej niż po GLP-1 [18]. Na podstawie tych badań komórkowych autorzy stawiają hipotezę, że przewaga działania na receptor GIP pozwala w pełni wykorzystać ten szlak przy mniejszych dolegliwościach typowych dla pobudzania receptora GLP-1 [18].
Badania mechanizmu u ludzi
W 28-tygodniowym badaniu I fazy 117 osób z cukrzycą typu 2 otrzymywało raz w tygodniu tirzepatyd 15 mg (45 osób), semaglutyd 1 mg (44) albo placebo (28) [19]. Wskaźnik dyspozycji, czyli łączna miara wydzielania insuliny i wrażliwości na nią mierzona metodą klamry metabolicznej, wzrósł na tirzepatydzie o 1,9 jednostki, na semaglutydzie mniej, a na placebo praktycznie się nie zmienił. Tirzepatyd silniej niż semaglutyd zwiększył też całkowite wydzielanie insuliny i wrażliwość tkanek na insulinę [19].
W analizie tego samego badania masa ciała po 28 tygodniach spadła na tirzepatydzie o 11,2 kg więcej niż na placebo i o 4,3 kg więcej niż na semaglutydzie [20]. Apetyt zmniejszył się bardziej niż na placebo, a od zmian na semaglutydzie nie różnił się istotnie. W 8. tygodniu, podczas posiłku, na którym uczestnicy mogli jeść do woli, osoby przyjmujące tirzepatyd zjadły o 185,3 kcal mniej niż osoby na placebo; różnica wobec semaglutydu (55,1 kcal) nie była istotna. Autorzy uznali, że różnice w jedzeniu podczas tego posiłku nie wyjaśniają różnicy masy ciała między lekami [20].
Nie ustalono, czy przewaga tirzepatydu wynika z pobudzania receptora GIP. Według przeglądu z 2026 roku względny udział receptorów GIP i GLP-1 w klinicznym działaniu tirzepatydu pozostaje nieznany [21]. Dodatkowa korzyść z GIP jest więc hipotezą.
Przegląd badań
SURMOUNT-1: otyłość bez cukrzycy (Jastreboff i wsp., 2022)
W badaniu z podwójnie ślepą próbą (ani uczestnicy, ani badacze nie wiedzieli, kto dostaje lek, a kto placebo) 2539 dorosłych z BMI co najmniej 30 albo co najmniej 27 i chorobą związaną z masą ciała, bez cukrzycy, przydzielono losowo do tirzepatydu 5, 10 lub 15 mg albo placebo raz w tygodniu na 72 tygodnie. Pierwsze 20 tygodni zajmowało stopniowe zwiększanie dawki [5]. Uczestnicy ważyli na początku średnio 104,8 kg, a ich BMI wynosiło 38,0 [5].
Główną analizą był estymand reżimu leczenia, czyli wynik wszystkich osób przydzielonych do grup, także tych, które przerwały leczenie [5]. Rejestr badania podaje też wynik obejmujący tylko okres przyjmowania leku (estymand skuteczności) [22]:
| Ramię | n (przydzieleni) | Zmiana masy ciała po 72 tygodniach, estymand reżimu leczenia | Zmiana masy ciała, estymand skuteczności (rejestr) | Spadek masy ciała o co najmniej 5% |
|---|---|---|---|---|
| Placebo | 643 | −3,1% | −2,4% | 35% osób |
| 5 mg | 630 | −15,0% | −16,0% | 85% osób |
| 10 mg | 636 | −19,5% | −21,4% | 89% osób |
| 15 mg | 630 | −20,9% | −22,5% | 91% osób |
Liczebności ramion i kolumna z estymandem skuteczności pochodzą z rejestru [22], pozostałe wartości z publikacji [5]. Co najmniej 20% masy ciała straciło 50% osób przy dawce 10 mg i 57% przy dawce 15 mg, wobec 3% na placebo. Wszystkie zaplanowane z góry wskaźniki kardiometaboliczne (dotyczące serca, naczyń i przemiany materii) poprawiły się na tirzepatydzie [5].
Trzy lata u osób ze stanem przedcukrzycowym (Jastreboff i wsp., 2025). Stan przedcukrzycowy, czyli podwyższony poziom cukru, który nie spełnia jeszcze kryteriów cukrzycy, miało 1032 uczestników SURMOUNT-1. Przyjmowali przydzieloną dawkę lub placebo przez 176 tygodni, a potem przez 17 tygodni pozostawali pod obserwacją bez leku [23]. Po 176 tygodniach masa ciała była niższa o 12,3%, 18,7% i 19,7% przy dawkach 5, 10 i 15 mg, wobec 1,3% na placebo. Cukrzycę typu 2 rozpoznano u 1,3% osób na tirzepatydzie i 13,3% na placebo (współczynnik ryzyka, HR 0,07). Po 17 tygodniach bez leczenia odsetki wynosiły 2,4% i 13,7% (HR 0,12) [23].
Skład ciała (Look i wsp., 2025). Do podbadania z pomiarem składu ciała metodą DXA (dwuenergetycznej absorpcjometrii rentgenowskiej) włączono 255 uczestników SURMOUNT-1, a pomiar na początku i po 72 tygodniach miało 160 z nich [24]. Tkanka tłuszczowa zmniejszyła się o 33,9% na tirzepatydzie (dane łączne dla trzech dawek) i o 8,2% na placebo, a masa beztłuszczowa o 10,9% i 2,6%. W kilogramach było to 15,9 kg i 3,6 kg tłuszczu oraz 5,6 kg i 1,2 kg masy beztłuszczowej. Tłuszcz stanowił 74% utraconej masy na tirzepatydzie i 75% na placebo, a masa beztłuszczowa 26% i 25% [24]. Podbadanie mierzyło skład ciała, a nie siłę czy sprawność mięśni.
SURMOUNT-2: otyłość z cukrzycą typu 2 (Garvey i wsp., 2023)
Uczestnikami tego badania z podwójnie ślepą próbą było 938 dorosłych z BMI co najmniej 27 i cukrzycą typu 2 (HbA1c 7–10%), ważących średnio 100,7 kg. Przez 72 tygodnie otrzymywali tirzepatyd 10 lub 15 mg albo placebo [9]. Tabela podaje wyniki w estymandzie reżimu leczenia [9]:
| Ramię | n | Zmiana masy ciała po 72 tygodniach |
|---|---|---|
| Placebo | 315 | −3,2% |
| 10 mg | 312 | −12,8% |
| 15 mg | 311 | −14,7% |
Co najmniej 5% masy ciała straciło 79–83% osób na tirzepatydzie i 32% na placebo [9]. Spadek był mniejszy niż u osób bez cukrzycy w SURMOUNT-1, ale to różne populacje i osobne badania.
SURMOUNT-3: po intensywnej zmianie stylu życia (Wadden i wsp., 2023)
Do 12-tygodniowego programu intensywnej zmiany stylu życia włączono 806 dorosłych z otyłością lub nadwagą bez cukrzycy. Osoby, które w tym czasie straciły co najmniej 5% masy ciała (579 osób, średnio 6,9%), przydzielono losowo do tirzepatydu w najwyższej tolerowanej dawce, 10 lub 15 mg, albo do placebo na 72 tygodnie [25]. Dawkę 15 mg osiągnęło 86,4% osób na tirzepatydzie [25]. Wyniki (estymand reżimu leczenia) [25]:
| Ramię | n | Zmiana masy ciała od randomizacji | Spadek o co najmniej 15% | Łączna zmiana od początku programu |
|---|---|---|---|---|
| Placebo | 292 | +2,5% | 4,2% osób | −4,5% |
| Tirzepatyd 10 lub 15 mg | 287 | −18,4% | 65,4% osób | −24,3% |
SURMOUNT-4 i SURMOUNT-MAINTAIN: co dalej po spadku masy ciała (Aronne i wsp., 2024; Horn i wsp., 2026)
W badaniu SURMOUNT-4 tirzepatyd w najwyższej tolerowanej dawce (10 lub 15 mg) przyjmowało przez 36 tygodni 783 dorosłych z otyłością lub nadwagą bez cukrzycy. Ten etap ukończyło 670 osób, które dobrze znosiły tę dawkę; straciły one średnio 20,9% masy ciała. Następnie przydzielono je losowo do dalszego przyjmowania leku albo do placebo na 52 tygodnie [16]. Wyniki w estymandzie reżimu leczenia zestawiono poniżej [16]:
| Ramię od 36. tygodnia | n | Zmiana masy ciała od 36. do 88. tygodnia | Utrzymanie co najmniej 80% wcześniejszego spadku | Zmiana od początku badania do 88. tygodnia |
|---|---|---|---|---|
| Placebo | 335 | +14,0% | 16,6% osób | −9,9% |
| Tirzepatyd | 335 | −5,5% | 89,5% osób | −25,3% |
W estymandzie skuteczności zmiany wyniosły −6,7% na tirzepatydzie i +14,8% na placebo [16]. Porównanie objęło tylko osoby, które dobrze zniosły pierwsze 36 tygodni leczenia; w tym okresie przyjmowanie leku przerwało 113 z 783 osób [16].
Badanie SURMOUNT-MAINTAIN sprawdzało, czy po spadku masy ciała wystarczy mniejsza dawka. W pierwszym etapie 441 dorosłych z otyłością lub nadwagą przyjmowało przez 60 tygodni tirzepatyd w najwyższej tolerowanej dawce (10 lub 15 mg), a 378 z nich przydzielono losowo do kontynuacji tej dawki, zmniejszenia jej do 5 mg albo do placebo na kolejne 52 tygodnie [26]. Wyniki po 112 tygodniach w zmodyfikowanym estymandzie reżimu leczenia [26]:
| Ramię od 60. tygodnia | n | Zmiana masy ciała od początku badania |
|---|---|---|
| Najwyższa tolerowana dawka | 140 | −21,9% |
| 5 mg | 144 | −16,6% |
| Placebo | 94 | −9,9% |
Od 84. tygodnia osoby, które odzyskały ponad połowę utraconej masy, mogły otrzymać tirzepatyd jako leczenie ratunkowe. Skorzystało z tego 11 ze 138 osób na najwyższej dawce, 35 ze 142 na 5 mg i 60 z 90 na placebo [26].
SURMOUNT-5: porównanie z semaglutydem (Aronne i wsp., 2025)
Do otwartego badania fazy 3b włączono 751 dorosłych z otyłością lub nadwagą bez cukrzycy i losowo przydzielono ich do najwyższej tolerowanej dawki tirzepatydu (10 lub 15 mg) albo semaglutydu (1,7 lub 2,4 mg) raz w tygodniu na 72 tygodnie [10]. Według sponsora co najmniej jedną dawkę 15 mg tirzepatydu otrzymało 89,3% osób, a co najmniej jedną dawkę 2,4 mg semaglutydu 92,8% [27].
| Wynik po 72 tygodniach | Tirzepatyd (n = 375) | Semaglutyd (n = 376) |
|---|---|---|
| Zmiana masy ciała | −20,2% | −13,7% |
| Zmiana obwodu talii | −18,4 cm | −13,0 cm |
| Spadek masy ciała o co najmniej 10% (komunikat sponsora) | 81,6% osób | 60,5% osób |
| Spadek o co najmniej 15% (komunikat sponsora) | 64,6% osób | 40,1% osób |
| Spadek o co najmniej 20% (komunikat sponsora) | 48,4% osób | 27,3% osób |
| Spadek o co najmniej 25% (komunikat sponsora) | 31,6% osób | 16,1% osób |
Liczebności ramion pochodzą z rejestru badania [28], zmiany masy ciała i obwodu talii z publikacji [10], a odsetki osób z komunikatu sponsora [27]. Według sponsora zmiany masy ciała podano w estymandzie reżimu leczenia [27]. Uczestnicy i badacze wiedzieli, który lek jest podawany.
SURMOUNT-CN i SURMOUNT-J: badania w Chinach i Japonii (Zhao i wsp., 2024; Kadowaki i wsp., 2025)
Do badania SURMOUNT-CN włączono 210 dorosłych z Chin z BMI co najmniej 28 albo co najmniej 24 i chorobą towarzyszącą, bez cukrzycy. Przez 52 tygodnie otrzymywali tirzepatyd 10 mg (70 osób), 15 mg (71) albo placebo (69). Masa ciała spadła o 13,6% na 10 mg i 17,5% na 15 mg, wobec 2,3% na placebo [29].
W SURMOUNT-J dorośli z Japonii z chorobą otyłościową (według kryteriów japońskiego towarzystwa naukowego), bez cukrzycy, otrzymywali przez 72 tygodnie tirzepatyd 10 mg (73 osoby w analizie), 15 mg (77) albo placebo (75). W estymandzie skuteczności masa ciała spadła przy dawce 10 mg o 16,1 punktu procentowego bardziej niż na placebo, a przy dawce 15 mg o 21,1 punktu. Co najmniej 5% masy ciała straciło 94% i 96% osób, wobec 20% na placebo [30].
Cukrzyca typu 2: badania II fazy (Frias i wsp., 2018 i 2020)
W 26-tygodniowym badaniu II fazy z podwójnie ślepą próbą 318 osób z cukrzycą typu 2 przydzielono losowo do tirzepatydu 1, 5, 10 lub 15 mg, dulaglutydu 1,5 mg (leku pobudzającego tylko receptor GLP-1) albo placebo [31]. Zmiana HbA1c zależała od dawki [31, 32]:
| Ramię | n (przydzieleni) | Zmiana HbA1c po 26 tygodniach |
|---|---|---|
| Placebo | 51 | −0,06 pkt proc. |
| Tirzepatyd 1 mg | 53 | −1,06 pkt proc. |
| Tirzepatyd 5 mg | 55 | −1,73 pkt proc. |
| Tirzepatyd 10 mg | 52 | −1,89 pkt proc. |
| Tirzepatyd 15 mg | 53 | −1,94 pkt proc. |
| Dulaglutyd 1,5 mg | 54 | −1,21 pkt proc. |
Masa ciała zmieniła się na tirzepatydzie od −0,9 do −11,3 kg, wobec −2,7 kg na dulaglutydzie i −0,4 kg na placebo [31].
Kolejne, 12-tygodniowe badanie u 111 osób z cukrzycą typu 2 porównało trzy schematy zwiększania dawki: 4 → 8 → 12 mg, 2,5 → 5 → 10 → 15 mg oraz 2,5 → 7,5 → 15 mg [33]. Autorzy ocenili, że niższa dawka początkowa (2,5 zamiast 4 mg) i mniejsze kroki prawdopodobnie wiązały się z rzadszymi nudnościami, wymiotami i biegunką. Schematy różniły się jednocześnie dawką początkową i wielkością kroków, więc nie było to porównanie jednego czynnika [33].
Program SURPASS: cukrzyca typu 2 (2021–2022)
W pięciu badaniach III fazy tirzepatyd 5, 10 lub 15 mg raz w tygodniu porównywano z placebo albo z innym lekiem. Wszyscy uczestnicy przyjmujący tirzepatyd zaczynali od 2,5 mg przez 4 tygodnie; potem dawkę zwiększano o 2,5 mg co 4 tygodnie aż do przydzielonej [2, 12].
| Badanie | Populacja i porównanie | n | Czas | Zmiana HbA1c (5 / 10 / 15 mg wobec porównania) | Masa ciała |
|---|---|---|---|---|---|
| SURPASS-1 [4] | Bez innych leków przeciwcukrzycowych; placebo | 478 | 40 tygodni | −1,87 / −1,89 / −2,07 wobec +0,04 pkt proc. | spadek o 7,0–9,5 kg |
| SURPASS-2 [11] | Z metforminą [2]; semaglutyd 1 mg, badanie otwarte | 1879 | 40 tygodni | −2,01 / −2,24 / −2,30 wobec −1,86 pkt proc. | o 1,9 / 3,6 / 5,5 kg więcej niż na semaglutydzie |
| SURPASS-3 [12] | Z metforminą, czasem z inhibitorem SGLT2; insulina degludec, badanie otwarte | 1444 (1437 w analizie) | 52 tygodnie | −1,93 / −2,20 / −2,37 wobec −1,34 pkt proc. | od −7,5 do −12,9 kg wobec +2,3 kg |
| SURPASS-4 [13] | Wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe; insulina glargine, badanie otwarte | 2002 (1995 w analizie) | 52 tygodnie, leczenie do 104 tygodni | 10 i 15 mg: −2,43 / −2,58 wobec −1,44 pkt proc. | — |
| SURPASS-5 [14] | Z insuliną glargine; placebo | 475 | 40 tygodni | −2,11 / −2,40 / −2,34 wobec −0,86 pkt proc. | −5,4 / −7,5 / −8,8 kg wobec +1,6 kg |
W SURPASS-2 przewaga nad semaglutydem 1 mg wynosiła 0,15, 0,39 i 0,45 punktu procentowego dla dawek 5, 10 i 15 mg [11]. W SURPASS-4 poważne zdarzenia sercowo-naczyniowe (zgon sercowo-naczyniowy, zawał, udar lub hospitalizacja z powodu niestabilnej dławicy) wystąpiły łącznie u 109 osób i nie były częstsze na tirzepatydzie niż na insulinie glargine (HR 0,74; 95% CI 0,51–1,08) [13].
SURPASS-CVOT: badanie sercowo-naczyniowe (Nicholls i wsp., 2025)
Badanie z podwójnie ślepą próbą przeprowadzono u 13 299 osób z cukrzycą typu 2 i miażdżycową chorobą sercowo-naczyniową, przydzielonych losowo do tirzepatydu (do 15 mg) albo dulaglutydu 1,5 mg raz w tygodniu. Wcześniejsze badania wykazały, że dulaglutyd zmniejsza częstość zdarzeń sercowo-naczyniowych [15]. Uczestnicy mieli średnio 64,1 roku i HbA1c 8,4%. Badanie miało sprawdzić, czy tirzepatyd nie jest gorszy od dulaglutydu [15].
| Wynik | Tirzepatyd (n = 6586) | Dulaglutyd 1,5 mg (n = 6579) |
|---|---|---|
| Zgon sercowo-naczyniowy, zawał lub udar | 801 osób (12,2%) | 862 osoby (13,1%) |
Współczynnik ryzyka wyniósł 0,92 (95,3% CI 0,83–1,01). Tirzepatyd okazał się nie gorszy od dulaglutydu (P = 0,003), ale nie był od niego istotnie lepszy (P = 0,09).
SURMOUNT-OSA: obturacyjny bezdech senny (Malhotra i wsp., 2024)
Dwa badania z podwójnie ślepą próbą objęły łącznie 469 dorosłych z otyłością i umiarkowanym lub ciężkim obturacyjnym bezdechem sennym, bez cukrzycy. W badaniu 1 uczestnicy nie korzystali z aparatu wytwarzającego dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych podczas snu (PAP), a w badaniu 2 korzystali. Przez 52 tygodnie otrzymywali najwyższą tolerowaną dawkę tirzepatydu (10 lub 15 mg) albo placebo [6]. Głównym wynikiem była zmiana wskaźnika AHI, czyli liczby bezdechów i spłyceń oddechu na godzinę snu; na początku wynosił on średnio 51,5 w badaniu 1 i 49,5 w badaniu 2 [6].
| Wynik po 52 tygodniach | Badanie 1: tirzepatyd (n = 114) | Badanie 1: placebo (n = 120) | Badanie 2: tirzepatyd (n = 120) | Badanie 2: placebo (n = 115) |
|---|---|---|---|---|
| Zmiana AHI (zdarzenia na godzinę) | −25,3 | −5,3 | −29,3 | −5,5 |
| Spadek AHI o co najmniej połowę | 61,2% osób | 19,0% osób | 72,4% osób | 23,3% osób |
| Zmiana masy ciała | −17,7% | −1,6% | −19,6% | −2,3% |
Wartości AHI w tabeli pochodzą z estymandu reżimu leczenia. W estymandzie skuteczności AHI spadł o 27,4 wobec 4,8 w badaniu 1 i o 30,4 wobec 6,0 w badaniu 2 [6].
SUMMIT: niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową (Packer i wsp., 2025)
Do badania włączono 731 osób z niewydolnością serca, frakcją wyrzutową (odsetkiem krwi wypychanej z lewej komory przy każdym skurczu) co najmniej 50% i BMI co najmniej 30. Przydzielono je losowo do tirzepatydu (do 15 mg raz w tygodniu) albo placebo na co najmniej 52 tygodnie; mediana obserwacji wyniosła 104 tygodnie [7].
| Wynik | Tirzepatyd (n = 364) | Placebo (n = 367) | HR (95% CI) |
|---|---|---|---|
| Zgon sercowo-naczyniowy lub pogorszenie niewydolności serca | 36 (9,9%) | 56 (15,3%) | 0,62 (0,41–0,95) |
| Pogorszenie niewydolności serca | 29 (8,0%) | 52 (14,2%) | 0,54 (0,34–0,85) |
| Zgon sercowo-naczyniowy | 8 (2,2%) | 5 (1,4%) | 1,58 (0,52–4,83) |
Korzyść w wyniku łącznym dała mniejsza liczba zaostrzeń niewydolności serca [7]. Drugim głównym wynikiem była jakość życia mierzona kwestionariuszem KCCQ-CSS (skala 0–100, im więcej punktów, tym lepszy stan). Po 52 tygodniach poprawiła się o 19,5 punktu na tirzepatydzie i o 12,7 punktu na placebo [7].
SYNERGY-NASH: stłuszczeniowe zapalenie wątroby (Loomba i wsp., 2024)
Do badania II fazy zakwalifikowano 190 osób z potwierdzonym w biopsji stłuszczeniowym zapaleniem wątroby związanym z zaburzeniami metabolicznymi (MASH) i włóknieniem w stopniu F2 lub F3. Przez 52 tygodnie otrzymywały tirzepatyd 5, 10 lub 15 mg albo placebo [8]. Biopsję po 52 tygodniach, nadającą się do oceny, miało 157 osób; brakujące wyniki uzupełniono metodą statystyczną [8].
| Ramię | n (przydzieleni) | Ustąpienie MASH bez pogorszenia włóknienia | Zmniejszenie włóknienia o co najmniej jeden stopień bez nasilenia MASH |
|---|---|---|---|
| Placebo | 48 | 10% | 30% |
| 5 mg | 47 | 44% | 55% |
| 10 mg | 47 | 56% | 51% |
| 15 mg | 48 | 62% | 51% |
Liczebności ramion pochodzą z rejestru badania [34], odsetki z publikacji [8].
Komunikaty sponsora: dzieci z cukrzycą, łuszczyca i połączenie z eloralintide
Poniższe wyniki pochodzą z komunikatów prasowych Eli Lilly.
- SURPASS-PEDS. Dzieci i nastolatki w wieku 10–17 lat z cukrzycą typu 2 (99 osób) otrzymywały tirzepatyd (do 5 lub 10 mg raz w tygodniu) albo placebo. Po 30 tygodniach HbA1c spadła średnio o 2,2 punktu procentowego (dane łączne dla obu dawek), a na placebo wzrosła o 0,05 punktu; BMI zmniejszyło się przy dawce 10 mg o 11,2%, wobec 0,4% na placebo (estymand skuteczności) [35].
- TOGETHER-PsO. W otwartym badaniu fazy 3b 274 dorosłych z łuszczycą plackowatą i otyłością lub nadwagą otrzymywało iksekizumab razem z tirzepatydem albo sam iksekizumab. Po 36 tygodniach całkowite oczyszczenie skóry (PASI 100) i spadek masy ciała o co najmniej 10% osiągnęło 27,1% osób przyjmujących oba leki i 5,8% na samym iksekizumabie; samo PASI 100 odpowiednio 40,6% i 29,0% [36].
- TOGETHER-PsA. Podobnie zaprojektowane badanie objęło 271 dorosłych z łuszczycowym zapaleniem stawów. Po 36 tygodniach 50-procentową poprawę aktywności choroby (ACR50) i spadek masy ciała o co najmniej 10% osiągnęło 31,7% osób przyjmujących oba leki i 0,8% na samym iksekizumabie; samo ACR50 odpowiednio 33,5% i 20,4% [37].
- Połączenie z eloralintide. W 48-tygodniowym badaniu fazy 2b u 367 dorosłych z otyłością lub nadwagą i cukrzycą typu 2 masa ciała spadła o 23,3% przy eloralintide 9 mg z tirzepatydem 15 mg, o 14,8% przy samym tirzepatydzie 15 mg i o 3,0% na placebo (estymand skuteczności). HbA1c spadła o 2,9 i 2,4 punktu procentowego [38].
Doświadczenia użytkowników
Zestawiliśmy relacje 759 użytkowników Reddita, którzy opisali, jak stosowali tirzepatyd. Pochodzą z losowej próby 900 autorów wpisów z lat 2024–2026 w subredditach o tirzepatydzie recepturowym (r/tirzepatidecompound, r/compoundedtirzepatide) i o peptydach (r/Retatrutide, r/Peptides, r/cagrilintide, r/Biohacking i inne); każdą osobę liczymy raz. To relacje z niekontrolowanej próby: autorzy sami decydują, co opisać, a ich dawek nikt nie sprawdzał.
Spadek masy ciała jako efekt opisały 322 z 759 osób, a mniejszy apetyt albo wyciszenie natrętnych myśli o jedzeniu (ang. food noise) 166. Jedna z osób pisała: „I don’t really have food noise, my hunger is well controlled”, czyli właściwie nie ma natrętnych myśli o jedzeniu, a głód jest dobrze kontrolowany. Dolegliwości żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunkę, zaparcia, zgagę lub odbijanie) opisało 91 osób, a zmęczenie 50. Zatrzymanie spadku masy ciała albo słabe działanie zgłosiło 256 osób. Prawie połowa próby (366 z 759 osób) to autorzy z subredditów o peptydach, w których najwięcej wpisów pochodziło z r/Retatrutide. Zatrzymanie spadku masy ciała albo słabe działanie opisało tam 111 z 366 osób, a w subredditach o tirzepatydzie recepturowym 145 z 393.
Tirzepatyd z retatrutydem porównało 90 osób. Lepiej oceniło tirzepatyd 56 z nich, w tym 30 ze względu na apetyt. Jedna z nich pisała: „For me, reta doesn't curb my appetite anything like as well as tirzepetide”, czyli retatrutyd nie tłumił jej apetytu nawet w przybliżeniu tak dobrze jak tirzepatyd. Gorzej oceniło tirzepatyd 17 osób, 16 miało zdanie mieszane, a jedna nie widziała różnicy. Oba leki jednocześnie stosowało 68 osób. Z semaglutydem porównało tirzepatyd 25 osób: 13 oceniło go lepiej, najczęściej ze względu na spadek masy ciała (6 osób), 9 gorzej, a 3 podobnie. Stosowanie małych dawek, nazywane przez autorów mikrodawkowaniem, opisało 13 osób.
Dawkowanie i protokoły
Dawki stosowane w badaniach
| Badanie | Model lub populacja | Dawka i droga podania | Czas |
|---|---|---|---|
| Rakotwórczość, informacja o produkcie [2] | Szczury | 0,15, 0,50 i 1,5 mg/kg podskórnie 2× w tygodniu | 2 lata |
| Rakotwórczość, informacja o produkcie [2] | Myszy transgeniczne rasH2 | 1, 3 i 10 mg/kg podskórnie 2× w tygodniu | 6 miesięcy |
| Coskun 2018 [1] | Zdrowi ochotnicy i osoby z cukrzycą typu 2 (faza 1; 142 osoby otrzymały tirzepatyd, dulaglutyd lub placebo) | Podskórnie: 0,25–8 mg jednorazowo; 0,5–10 mg (zdrowi) i 0,5–15 mg (cukrzyca) 1× w tygodniu, dawki powyżej 5 mg osiągane stopniowo | jedna dawka lub 4 tygodnie |
| Frias 2018 [31, 32] | Cukrzyca typu 2, n = 318 | 1 mg (n = 53), 5 mg (55), 10 mg (52), 15 mg (53) podskórnie 1× w tygodniu; dulaglutyd 1,5 mg (54); placebo (51) | 26 tygodni |
| Frias 2020 [33] | Cukrzyca typu 2, n = 111 | Podskórnie 1× w tygodniu: 4 → 8 → 12 mg (n = 29), 2,5 → 5 → 10 → 15 mg (28), 2,5 → 7,5 → 15 mg (28); placebo (26) | 12 tygodni |
| Heise 2022 [19] | Cukrzyca typu 2, n = 117 | 15 mg (n = 45) podskórnie 1× w tygodniu; semaglutyd 1 mg (44); placebo (28) | 28 tygodni |
| SURPASS-1 [2, 4] | Cukrzyca typu 2 bez innych leków, n = 478 | 5 mg (n = 121), 10 mg (121), 15 mg (121) podskórnie 1× w tygodniu; placebo (115) | 40 tygodni |
| SURPASS-2 [11, 39] | Cukrzyca typu 2 z metforminą, n = 1879 | 5 mg (n = 471), 10 mg (469), 15 mg (470) podskórnie 1× w tygodniu; semaglutyd 1 mg (469) | 40 tygodni |
| SURPASS-3 [12] | Cukrzyca typu 2 z metforminą, 1437 w analizie | 5 mg (n = 358), 10 mg (360), 15 mg (359) podskórnie 1× w tygodniu; insulina degludec (360) | 52 tygodnie |
| SURPASS-4 [13] | Cukrzyca typu 2 z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, 1995 w analizie | 5 mg (n = 329), 10 mg (328), 15 mg (338) podskórnie 1× w tygodniu; insulina glargine (1000) | 52 tygodnie, do 104 tygodni |
| SURPASS-5 [14] | Cukrzyca typu 2 z insuliną glargine, n = 475 | 5 mg (n = 116), 10 mg (119), 15 mg (120) podskórnie 1× w tygodniu; placebo (120) | 40 tygodni |
| SURPASS-CVOT [15] | Cukrzyca typu 2 z chorobą sercowo-naczyniową, 13 165 w analizie | Do 15 mg (n = 6586) podskórnie 1× w tygodniu; dulaglutyd 1,5 mg (6579) | do zakończenia badania |
| SURMOUNT-1 [5, 22] | Otyłość lub nadwaga bez cukrzycy, n = 2539 | 5 mg (n = 630), 10 mg (636), 15 mg (630) podskórnie 1× w tygodniu; placebo (643) | 72 tygodnie; 176 tygodni u 1032 osób ze stanem przedcukrzycowym [23] |
| SURMOUNT-2 [9] | Otyłość lub nadwaga z cukrzycą typu 2, n = 938 | 10 mg (n = 312), 15 mg (311) podskórnie 1× w tygodniu; placebo (315) | 72 tygodnie |
| SURMOUNT-3 [2, 25] | Otyłość lub nadwaga po 12 tygodniach intensywnej zmiany stylu życia, n = 579 | Najwyższa tolerowana dawka 10 lub 15 mg (n = 287) podskórnie 1× w tygodniu; placebo (292) | 72 tygodnie |
| SURMOUNT-4 [16] | Otyłość lub nadwaga bez cukrzycy, n = 783 (670 przydzielonych losowo) | Podskórnie 1× w tygodniu: 36 tygodni najwyższej tolerowanej dawki 10 lub 15 mg, potem jej kontynuacja (n = 335) albo placebo (335) | 36 + 52 tygodnie |
| SURMOUNT-MAINTAIN [26] | Otyłość lub nadwaga, n = 441 (378 przydzielonych losowo) | Podskórnie 1× w tygodniu: 60 tygodni najwyższej tolerowanej dawki 10 lub 15 mg, potem ta sama dawka (n = 140), 5 mg (144) albo placebo (94) | 60 + 52 tygodnie |
| SURMOUNT-5 [10, 28] | Otyłość lub nadwaga bez cukrzycy, n = 751 | Najwyższa tolerowana dawka 10 lub 15 mg (n = 375) podskórnie 1× w tygodniu; semaglutyd 1,7 lub 2,4 mg (376) | 72 tygodnie |
| SURMOUNT-CN [29] | Dorośli z Chin z otyłością lub nadwagą bez cukrzycy, n = 210 | 10 mg (n = 70), 15 mg (71) podskórnie 1× w tygodniu; placebo (69) | 52 tygodnie |
| SURMOUNT-J [30] | Dorośli z Japonii z chorobą otyłościową, 225 w analizie | 10 mg (n = 73), 15 mg (77) podskórnie 1× w tygodniu; placebo (75) | 72 tygodnie |
| SURMOUNT-OSA [6] | Obturacyjny bezdech senny z otyłością, n = 469 | Najwyższa tolerowana dawka 10 lub 15 mg podskórnie 1× w tygodniu: badanie 1 (n = 114) i badanie 2 (120); placebo (120 i 115) | 52 tygodnie |
| SUMMIT [7] | Niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową i otyłość, n = 731 | Do 15 mg (n = 364) podskórnie 1× w tygodniu; placebo (367) | co najmniej 52 tygodnie, mediana obserwacji 104 tygodnie |
| SYNERGY-NASH [8, 34] | MASH z włóknieniem F2–F3, n = 190 | 5 mg (n = 47), 10 mg (47), 15 mg (48) podskórnie 1× w tygodniu; placebo (48) | 52 tygodnie |
W badaniach III fazy tirzepatyd podawano podskórnie raz w tygodniu. W programach SURPASS i SURMOUNT leczenie zaczynano od 2,5 mg przez 4 tygodnie, a potem zwiększano dawkę o 2,5 mg co 4 tygodnie aż do dawki przydzielonej w badaniu [2, 12]; w SURMOUNT-1 ten etap trwał 20 tygodni [5]. Ten sam schemat opisuje informacja o produkcie: 2,5 mg raz w tygodniu przez 4 tygodnie, potem 5 mg, a w razie potrzeby kolejne zwiększenia o 2,5 mg po co najmniej 4 tygodniach na danej dawce. Dawki podtrzymujące wynoszą 5, 10 i 15 mg; najwyższa to 15 mg raz w tygodniu [2].
We wszystkich badaniach III fazy wymienionych w tabeli dawkę 15 mg sprawdzano jako osobne ramię albo jako najwyższą dawkę docelową; w SURMOUNT-3 osiągnęło ją 86,4% osób na tirzepatydzie [25]. Główne badania SURPASS trwały 40 tygodni (SURPASS-1, -2 i -5) lub 52 tygodnie (SURPASS-3 i -4), a badania SURMOUNT-1, -2, -3 i -5 po 72 tygodnie [4, 5, 9–14, 25]. Z tych badań pochodzą kafelki na górze strony: dawka 15 mg zwiększana stopniowo od 2,5 mg, dawki podtrzymujące 5–15 mg, podawanie raz w tygodniu i 40–72 tygodnie leczenia.
Dawkowanie raportowane przez użytkowników
Zestawiliśmy relacje 759 użytkowników Reddita, którzy opisali, jak stosowali tirzepatyd w zastrzykach. To losowa próba autorów wpisów z lat 2024–2026 z subredditów o tirzepatydzie recepturowym (r/tirzepatidecompound, r/compoundedtirzepatide) i o peptydach (r/Retatrutide, r/Peptides, r/cagrilintide, r/Biohacking, r/PEDs i inne); każdą osobę liczymy raz. Około połowy (381 z 759 osób) opisywało preparat recepturowy, sporządzany w aptece, albo tak zwany peptyd do badań. Dawkę podały 642 osoby. Kafelki na górze strony pochodzą z badań klinicznych, nie z tych relacji.
| Parametr | Najczęściej raportowane | Zakres w większości relacji (co najmniej połowa) |
|---|---|---|
| Dawka na podanie | 5 mg (120 osób) | 2,5–7,5 mg (364 z 642 osób) |
| Częstotliwość | 1× w tygodniu (123 ze 176 osób, które ją podały) | — |
| Okres stosowania | podało go 300 osób | 4–26 tygodni (155 z 300 osób) |
Poza zakresem: dawki poniżej 2,5 mg (42 osoby, najczęściej 1,5 mg i 1 mg, odpowiednio 12 i 9 osób), 10 mg (79 osób), 12,5 mg (39), 15 mg (98), inne dawki od 8 do 13,5 mg (18) oraz 18 mg i 20 mg (po 1 osobie). Poza rytmem cotygodniowym 17 osób podawało lek dwa razy w tygodniu, a 16 co 5 dni. W subredditach o peptydach najwięcej osób stosowało 15 mg (64 z 284 osób, które podały dawkę). Siedmiu autorów nagrań na YouTube podało własne dawki, od 1 do 7,5 mg.
To relacje użytkowników, a nie zalecenie ani dawka zbadana klinicznie.
Podanie
Tirzepatyd wstrzykuje się podskórnie w brzuch, udo lub ramię; ekspozycja na lek była podobna niezależnie od miejsca wstrzyknięcia [2].
Profil bezpieczeństwa
Najczęstsze zdarzenia niepożądane dotyczyły przewodu pokarmowego: nudności, biegunka, wymioty i zaparcia. Nudności, wymioty i biegunka występowały głównie w okresie zwiększania dawki i z czasem słabły. W badaniu nad otyłością u osób bez cukrzycy zdarzenia żołądkowo-jelitowe były w większości łagodne (60,8%) lub umiarkowane (34,6%) [2]. W dwóch badaniach nad redukcją masy ciała opisanych w amerykańskiej informacji o produkcie (łącznie 3477 osób) ciężkie zdarzenia żołądkowo-jelitowe wystąpiły u 1,7–3,1% osób na tirzepatydzie i 1% na placebo [3]. W SURPASS-CVOT zdarzenia żołądkowo-jelitowe były częstsze na tirzepatydzie niż na dulaglutydzie [15].
Zdarzenia niepożądane w wybranych badaniach (liczba osób ze zdarzeniem / liczba osób w ramieniu):
| Badanie (okres obserwacji) | Ramię | Nudności | Biegunka | Wymioty | Zaparcia | Poważne zdarzenia niepożądane |
|---|---|---|---|---|---|---|
| SURMOUNT-1, rejestr (do 193. tygodnia) [22] | Placebo | 63/643 | 51/643 | 12/643 | 38/643 | 53/643 |
| 5 mg | 160/630 | 128/630 | 58/630 | 113/630 | 57/630 | |
| 10 mg | 217/636 | 143/636 | 74/636 | 117/636 | 60/636 | |
| 15 mg | 201/630 | 149/630 | 81/630 | 80/630 | 50/630 | |
| SURMOUNT-3 (72 tygodnie leczenia i 4 tygodnie obserwacji) [25] | Placebo | 41/292 | 27/292 | 4/292 | 20/292 | 14/292 |
| Tirzepatyd 10 lub 15 mg | 114/287 | 89/287 | 52/287 | 66/287 | 17/287 | |
| SURMOUNT-5, rejestr (do 72. tygodnia) [28] | Semaglutyd 1,7 lub 2,4 mg | 167/376 | 88/376 | 80/376 | 107/376 | 13/376 |
| Tirzepatyd 10 lub 15 mg | 163/374 | 88/374 | 56/374 | 101/374 | 18/374 | |
| SURMOUNT-OSA, badanie 1 (52 tygodnie) [6] | Placebo | 12/120 | 15/120 | 5/120 | 3/120 | 7/120 |
| Tirzepatyd 10 lub 15 mg | 29/114 | 30/114 | 20/114 | 18/114 | 9/114 | |
| SURMOUNT-OSA, badanie 2 (52 tygodnie) [6] | Placebo | 6/114 | 10/114 | 1/114 | 5/114 | 12/114 |
| Tirzepatyd 10 lub 15 mg | 26/119 | 26/119 | 11/119 | 18/119 | 7/119 | |
| SURPASS-5 (40 tygodni leczenia i 4 tygodnie obserwacji) [14] | Placebo | 3/120 | 12/120 | 3/120 | 2/120 | 10/120 |
| 5 mg | 15/116 | 14/116 | 8/116 | 7/116 | 9/116 | |
| 10 mg | 21/119 | 15/119 | 9/119 | 8/119 | 13/119 | |
| 15 mg | 22/120 | 25/120 | 15/120 | 8/120 | 9/120 |
W rejestrze SURMOUNT-1 okres obserwacji obejmuje przedłużenie u osób ze stanem przedcukrzycowym, dlatego jest dłuższy niż 72 tygodnie [22]. W SURMOUNT-1 leczenie z powodu zdarzeń niepożądanych przerwało 4,3%, 7,1% i 6,2% osób przyjmujących 5, 10 i 15 mg, wobec 2,6% na placebo [5]. W SURMOUNT-3 było to 30 z 287 osób na tirzepatydzie i 6 z 292 na placebo [25], w SUMMIT 23 z 364 i 5 z 367 [7], a w SURMOUNT-5 według sponsora 6,1% osób na tirzepatydzie i 8,0% na semaglutydzie [27].
Trzustka i pęcherzyk żółciowy. Ostre zapalenie trzustki, potwierdzone przez niezależną komisję, wystąpiło w SURMOUNT-3 u 1 osoby w każdej grupie [25], w podwójnie ślepej części SURMOUNT-4 u nikogo [16], a w badaniu 2 SURMOUNT-OSA u 2 ze 119 osób na tirzepatydzie i u nikogo na placebo [6]. Tirzepatydu nie badano u osób po przebytym zapaleniu trzustki; informacja o produkcie zaleca odstawienie leku przy podejrzeniu tej choroby [2]. W zbiorczej analizie badań nad otyłością ostra choroba pęcherzyka żółciowego wystąpiła u 2,0% osób na tirzepatydzie i 1,6% na placebo, a w badaniu SUMMIT u 4,4% i 2,7%; jej występowanie wiązało się z większym spadkiem masy ciała [2]. W metaanalizie 12 badań randomizowanych (12 351 osób) choroby pęcherzyka i dróg żółciowych były na tirzepatydzie częstsze niż w grupach porównawczych (RR 1,52; 95% CI 1,17–1,98) [40].
Hipoglikemia. Informacja o produkcie zalicza hipoglikemię, czyli zbyt niski poziom cukru, do bardzo częstych działań niepożądanych (co najmniej 1 na 10 osób), gdy tirzepatyd łączy się z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika [2]. Bez tych leków niski poziom cukru występował znacznie rzadziej: w SURPASS-1 nie odnotowano glukozy poniżej 54 mg/dl ani ciężkiej hipoglikemii [4], a w SURPASS-2 glukozę poniżej 54 mg/dl zgłosiło 0,2–1,7% osób na tirzepatydzie i 0,4% na semaglutydzie [11]. Gdy tirzepatyd dodawano do insuliny glargine (SURPASS-5), glukozę poniżej 54 mg/dl odnotowano u 18 ze 116, 23 ze 119 i 17 ze 120 osób przy dawkach 5, 10 i 15 mg, wobec 15 ze 120 na placebo z insuliną [14]. W SURPASS-4 hipoglikemia (glukoza poniżej 54 mg/dl lub ciężka) wystąpiła u 6–9% osób na tirzepatydzie i 19% na insulinie glargine; u osób bez pochodnych sulfonylomocznika u 1–3% wobec 16% [13].
Inne ostrzeżenia z informacji o produkcie. Nasilone wymioty i biegunka mogą prowadzić do odwodnienia i pogorszenia czynności nerek. Szybka poprawa poziomu cukru wiązała się z przejściowym pogorszeniem retinopatii cukrzycowej (uszkodzenia siatkówki oka). U osób przyjmujących leki z tej grupy opisano przypadki zachłyśnięcia treścią żołądka podczas znieczulenia ogólnego lub głębokiej sedacji [2].
Tarczyca. W 2-letnim badaniu na szczurach tirzepatyd zwiększał liczbę guzów z komórek C tarczycy (gruczolaków i raków) przy wszystkich dawkach. U myszy transgenicznych rasH2 w 6-miesięcznym badaniu takiego efektu nie było. Znaczenie tych wyników dla ludzi jest nieznane [2]. Amerykańska informacja o produkcie wymienia jako przeciwwskazania raka rdzeniastego tarczycy u danej osoby lub w jej rodzinie oraz zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 2 (MEN 2) [3].
Włosy. W dwóch badaniach nad redukcją masy ciała wypadanie włosów zgłosiło 5%, 4% i 5% osób przy dawkach 5, 10 i 15 mg, wobec 1% na placebo. Częściej dotyczyło kobiet (7,1% wobec 1,3% kobiet na placebo) i wiązało się ze spadkiem masy ciała [3]. W SURMOUNT-3 łysienie odnotowano u 20 z 287 osób na tirzepatydzie i 4 z 292 na placebo [25].
Tirzepatydu nie badano u osób z ciężkimi chorobami przewodu pokarmowego, w tym z ciężką gastroparezą (niedowładem żołądka); nie zaleca się go w ciąży, a przy jej planowaniu odstawia się go co najmniej miesiąc wcześniej; przy doustnej antykoncepcji amerykańska informacja o produkcie zaleca, by przez 4 tygodnie od rozpoczęcia leczenia i po każdym zwiększeniu dawki zmienić ją na metodę niedoustną albo dodać metodę mechaniczną, a europejska uznaje spadek stężeń tych leków po jednej dawce 5 mg tirzepatydu za nieistotny klinicznie [2, 3].
Kierunki badań
Trwają lub rozpoczynają się kolejne badania w nowych populacjach i wskazaniach. Poniżej wybrane badania III fazy według rejestru ClinicalTrials.gov:
| Badanie | Populacja | Liczba uczestników | Główny wynik |
|---|---|---|---|
| SURMOUNT-MMO [41] | Otyłość lub nadwaga, od 40. roku życia; tirzepatyd wobec placebo | 15 374 (włączeni) | Czas do pierwszego zdarzenia: zgon z dowolnej przyczyny, zawał, udar, rewaskularyzacja wieńcowa lub zdarzenie niewydolności serca, do 5 lat |
| SURPASS-T1D-1 [42] | Cukrzyca typu 1 z otyłością lub nadwagą; placebo | 905 (planowana) | Zmiana HbA1c po 40 tygodniach |
| SURPASS-T1D-2 [43] | Cukrzyca typu 1 z otyłością lub nadwagą, badanie długoterminowe; placebo | 465 (planowana) | Zmiana HbA1c po 40 tygodniach |
| NCT06075667 [44] | Młodzież w wieku 12–17 lat z otyłością lub nadwagą; placebo | 160 (włączeni) | Zmiana BMI po 72 tygodniach |
| SURMOUNT-ADOLESCENTS-2 [45] | Młodzież w wieku 12–17 lat z otyłością i chorobami towarzyszącymi; placebo | 300 (planowana) | Zmiana BMI oraz poprawa chorób towarzyszących otyłości po 72 tygodniach |
| DUAL-HFrEF [46] | Niewydolność serca z obniżoną frakcją wyrzutową i otyłość; placebo | 60 (planowana) | Dystans w 6-minutowym teście marszu po 6 miesiącach |
| COMMIT-CD [47] | Choroba Leśniowskiego-Crohna z otyłością lub nadwagą; mirikizumab z tirzepatydem lub z placebo | 290 (planowana) | Remisja kliniczna i endoskopowa oraz spadek masy ciała o co najmniej 10% po 52 tygodniach |
| COMMIT-UC [48] | Wrzodziejące zapalenie jelita grubego z otyłością lub nadwagą; mirikizumab z tirzepatydem lub z placebo | 350 (planowana) | Remisja kliniczna i spadek masy ciała o co najmniej 10% po 52 tygodniach |
| TRIUMPH-5 [49] | Otyłość; retatrutyd wobec tirzepatydu | 800 (planowana) | Zmiana masy ciała po 80 tygodniach |
| SYNERGY-Outcomes [50] | Stłuszczeniowa choroba wątroby z ryzykiem powikłań; tirzepatyd lub retatrutyd wobec placebo | 4500 (planowana) | Czas do pierwszego poważnego zdarzenia wątrobowego |
SURMOUNT-MMO sprawdzi, czy u osób z otyłością bez cukrzycy tirzepatyd zmniejsza liczbę zgonów, zawałów, udarów i zdarzeń niewydolności serca [41]. TRIUMPH-5 porówna bezpośrednio tirzepatyd z retatrutydem, innym lekiem rozwijanym przez Eli Lilly [49]. Osobnym kierunkiem jest łączenie tirzepatydu z innymi lekami: po wynikach fazy 2b sponsor zapowiedział badania III fazy połączenia z eloralintide [38], a połączenia z iksekizumabem i mirikizumabem bada się w chorobach zapalnych skóry, stawów i jelit współistniejących z otyłością [36, 37, 47, 48].
Powiązane artykuły
- Semaglutyd: peptyd wpływający na odchudzanie, poziom cukru i serce, agonista samego receptora GLP-1, porównywany z tirzepatydem w badaniach SURMOUNT-5 i SURPASS-2
- Retatrutyd: peptyd wpływający na odchudzanie i poziom cukru, potrójny agonista receptorów GLP-1, GIP i glukagonu
- Cagrilintide: peptyd wpływający na odchudzanie i poziom cukru, długo działający odpowiednik amyliny
- Eloralintide: peptyd wpływający na odchudzanie i apetyt, agonista receptora amyliny badany razem z tirzepatydem
Bibliografia
- Coskun T, Sloop KW, Loghin C, et al. LY3298176, a novel dual GIP and GLP-1 receptor agonist for the treatment of type 2 diabetes mellitus: From discovery to clinical proof of concept. Molecular Metabolism. 2018;18:3-14. DOI: 10.1016/j.molmet.2018.09.009
- European Medicines Agency. Mounjaro (tirzepatide): EPAR, Product Information (charakterystyka produktu leczniczego). ema.europa.eu. Dostęp: 11 października 2026.
- US Food and Drug Administration, DailyMed. ZEPBOUND (tirzepatide) injection: US Prescribing Information, SPL wersja 40 (sierpień 2026). dailymed.nlm.nih.gov. Dostęp: 11 października 2026.
- Rosenstock J, Wysham C, Frías JP, et al. Efficacy and safety of a novel dual GIP and GLP-1 receptor agonist tirzepatide in patients with type 2 diabetes (SURPASS-1): a double-blind, randomised, phase 3 trial. The Lancet. 2021;398(10295):143-155. DOI: 10.1016/S0140-6736(21)01324-6
- Jastreboff AM, Aronne LJ, Ahmad NN, et al. Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity. N Engl J Med. 2022;387(3):205-216. DOI: 10.1056/NEJMoa2206038
- Malhotra A, Grunstein RR, Fietze I, et al. Tirzepatide for the Treatment of Obstructive Sleep Apnea and Obesity. N Engl J Med. 2024;391(13):1193-1205. DOI: 10.1056/NEJMoa2404881
- Packer M, Zile MR, Kramer CM, et al. Tirzepatide for Heart Failure with Preserved Ejection Fraction and Obesity. N Engl J Med. 2025;392(5):427-437. DOI: 10.1056/NEJMoa2410027
- Loomba R, Hartman ML, Lawitz EJ, et al. Tirzepatide for Metabolic Dysfunction-Associated Steatohepatitis with Liver Fibrosis. N Engl J Med. 2024;391(4):299-310. DOI: 10.1056/NEJMoa2401943
- Garvey WT, Frias JP, Jastreboff AM, et al. Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity in people with type 2 diabetes (SURMOUNT-2): a double-blind, randomised, multicentre, placebo-controlled, phase 3 trial. The Lancet. 2023;402(10402):613-626. DOI: 10.1016/S0140-6736(23)01200-X
- Aronne LJ, Horn DB, le Roux CW, et al. Tirzepatide as Compared with Semaglutide for the Treatment of Obesity. N Engl J Med. 2025;393(1):26-36. DOI: 10.1056/NEJMoa2416394
- Frías JP, Davies MJ, Rosenstock J, et al. Tirzepatide versus Semaglutide Once Weekly in Patients with Type 2 Diabetes. N Engl J Med. 2021;385(6):503-515. DOI: 10.1056/NEJMoa2107519
- Ludvik B, Giorgino F, Jódar E, et al. Once-weekly tirzepatide versus once-daily insulin degludec as add-on to metformin with or without SGLT2 inhibitors in patients with type 2 diabetes (SURPASS-3): a randomised, open-label, parallel-group, phase 3 trial. The Lancet. 2021;398(10300):583-598. DOI: 10.1016/S0140-6736(21)01443-4
- Del Prato S, Kahn SE, Pavo I, et al. Tirzepatide versus insulin glargine in type 2 diabetes and increased cardiovascular risk (SURPASS-4): a randomised, open-label, parallel-group, multicentre, phase 3 trial. The Lancet. 2021;398(10313):1811-1824. DOI: 10.1016/S0140-6736(21)02188-7
- Dahl D, Onishi Y, Norwood P, et al. Effect of Subcutaneous Tirzepatide vs Placebo Added to Titrated Insulin Glargine on Glycemic Control in Patients With Type 2 Diabetes: The SURPASS-5 Randomized Clinical Trial. JAMA. 2022;327(6):534-545. DOI: 10.1001/jama.2022.0078
- Nicholls SJ, Pavo I, Bhatt DL, et al. Cardiovascular Outcomes with Tirzepatide versus Dulaglutide in Type 2 Diabetes. N Engl J Med. 2025;393(24):2409-2420. DOI: 10.1056/NEJMoa2505928
- Aronne LJ, Sattar N, Horn DB, et al. Continued Treatment With Tirzepatide for Maintenance of Weight Reduction in Adults With Obesity: The SURMOUNT-4 Randomized Clinical Trial. JAMA. 2024;331(1):38-48. DOI: 10.1001/jama.2023.24945
- Schneck K, Urva S. Population pharmacokinetics of the GIP/GLP receptor agonist tirzepatide. CPT: Pharmacometrics & Systems Pharmacology. 2024;13(3):494-503. DOI: 10.1002/psp4.13099
- Willard FS, Douros JD, Gabe MBN, et al. Tirzepatide is an imbalanced and biased dual GIP and GLP-1 receptor agonist. JCI Insight. 2020;5(17):e140532. DOI: 10.1172/jci.insight.140532
- Heise T, Mari A, DeVries JH, et al. Effects of subcutaneous tirzepatide versus placebo or semaglutide on pancreatic islet function and insulin sensitivity in adults with type 2 diabetes: a multicentre, randomised, double-blind, parallel-arm, phase 1 clinical trial. The Lancet Diabetes & Endocrinology. 2022;10(6):418-429. DOI: 10.1016/S2213-8587(22)00085-7
- Heise T, DeVries JH, Urva S, et al. Tirzepatide Reduces Appetite, Energy Intake, and Fat Mass in People With Type 2 Diabetes. Diabetes Care. 2023;46(5):998-1004. DOI: 10.2337/dc22-1710
- Nauck M, Gribble F, Reimann F, et al. Clinical Potential of GIP in Type 2 Diabetes and Obesity. Diabetes Care. 2026;49(8):1308-1317. DOI: 10.2337/dci25-0141
- ClinicalTrials.gov. NCT04184622 (SURMOUNT-1): A Study of Tirzepatide (LY3298176) in Participants With Obesity or Overweight. Wyniki opublikowane w rejestrze, ostatnia aktualizacja 24 lipca 2025. clinicaltrials.gov/study/NCT04184622. Dostęp: 11 października 2026.
- Jastreboff AM, le Roux CW, Stefanski A, et al. Tirzepatide for Obesity Treatment and Diabetes Prevention. N Engl J Med. 2025;392(10):958-971. DOI: 10.1056/NEJMoa2410819
- Look M, Dunn JP, Kushner RF, et al. Body composition changes during weight reduction with tirzepatide in the SURMOUNT-1 study of adults with obesity or overweight. Diabetes, Obesity and Metabolism. 2025;27(5):2720-2729. DOI: 10.1111/dom.16275
- Wadden TA, Chao AM, Machineni S, et al. Tirzepatide after intensive lifestyle intervention in adults with overweight or obesity: the SURMOUNT-3 phase 3 trial. Nature Medicine. 2023;29(11):2909-2918. DOI: 10.1038/s41591-023-02597-w
- Horn DB, Aronne LJ, Wharton S, et al. Tirzepatide for maintenance of bodyweight reduction in people with obesity in the USA (SURMOUNT-MAINTAIN): a multicentre, double-blind, randomised, placebo-controlled trial. The Lancet. 2026;407(10545):2305-2318. DOI: 10.1016/S0140-6736(26)00656-2
- Eli Lilly and Company. Zepbound (tirzepatide) showed superior weight loss over Wegovy (semaglutide) in complete SURMOUNT-5 results published in The New England Journal of Medicine. Komunikat prasowy, 11 maja 2025. prnewswire.com
- ClinicalTrials.gov. NCT05822830 (SURMOUNT-5): A Study of Tirzepatide (LY3298176) in Participants With Obesity or Overweight With Weight Related Comorbidities. Wyniki opublikowane w rejestrze, ostatnia aktualizacja 26 listopada 2025. clinicaltrials.gov/study/NCT05822830. Dostęp: 11 października 2026.
- Zhao L, Cheng Z, Lu Y, et al. Tirzepatide for Weight Reduction in Chinese Adults With Obesity: The SURMOUNT-CN Randomized Clinical Trial. JAMA. 2024;332(7):551-560. DOI: 10.1001/jama.2024.9217
- Kadowaki T, Kiyosue A, Shingaki T, et al. Efficacy and safety of once-weekly tirzepatide in Japanese patients with obesity disease (SURMOUNT-J): a multicentre, randomised, double-blind, placebo-controlled phase 3 trial. The Lancet Diabetes & Endocrinology. 2025;13(5):384-396. DOI: 10.1016/S2213-8587(24)00377-2
- Frias JP, Nauck MA, Van J, et al. Efficacy and safety of LY3298176, a novel dual GIP and GLP-1 receptor agonist, in patients with type 2 diabetes: a randomised, placebo-controlled and active comparator-controlled phase 2 trial. The Lancet. 2018;392(10160):2180-2193. DOI: 10.1016/S0140-6736(18)32260-8
- ClinicalTrials.gov. NCT03131687: A Study of Tirzepatide (LY3298176) in Participants With Type 2 Diabetes Mellitus. Wyniki opublikowane w rejestrze, ostatnia aktualizacja 20 sierpnia 2019. clinicaltrials.gov/study/NCT03131687. Dostęp: 11 października 2026.
- Frias JP, Nauck MA, Van J, et al. Efficacy and tolerability of tirzepatide, a dual glucose-dependent insulinotropic peptide and glucagon-like peptide-1 receptor agonist in patients with type 2 diabetes: A 12-week, randomized, double-blind, placebo-controlled study to evaluate different dose-escalation regimens. Diabetes, Obesity and Metabolism. 2020;22(6):938-946. DOI: 10.1111/dom.13979
- ClinicalTrials.gov. NCT04166773 (SYNERGY-NASH): A Study of Tirzepatide (LY3298176) in Participants With Nonalcoholic Steatohepatitis (NASH). Wyniki opublikowane w rejestrze, ostatnia aktualizacja 24 stycznia 2025. clinicaltrials.gov/study/NCT04166773. Dostęp: 11 października 2026.
- Eli Lilly and Company. Lilly's Mounjaro (tirzepatide), a GIP/GLP-1 dual receptor agonist, reduced A1C by an average of 2.2% in a Phase 3 trial of children and adolescents with type 2 diabetes. Komunikat prasowy, 17 września 2025. prnewswire.com
- Eli Lilly and Company. Lilly's Taltz (ixekizumab) and Zepbound (tirzepatide) used together delivered superior efficacy in first-of-its-kind Phase 3b trial for adults with psoriasis and obesity or overweight. Komunikat prasowy, 18 lutego 2026. prnewswire.com
- Eli Lilly and Company. Lilly's Taltz (ixekizumab) and Zepbound (tirzepatide) used together delivered superior efficacy in first-of-its-kind Phase 3b trial for adults with active psoriatic arthritis and obesity or overweight. Komunikat prasowy, 8 stycznia 2026. prnewswire.com
- Eli Lilly and Company. Lilly's EloraTZP (combination of eloralintide and tirzepatide) delivered greater weight loss and A1C reduction vs. tirzepatide 15 mg in adults with obesity and type 2 diabetes. Komunikat prasowy, 30 września 2026. prnewswire.com
- ClinicalTrials.gov. NCT03987919 (SURPASS-2): A Study of Tirzepatide (LY3298176) Versus Semaglutide Once Weekly as Add-on Therapy to Metformin in Participants With Type 2 Diabetes. Wyniki opublikowane w rejestrze, ostatnia aktualizacja 14 lutego 2022. clinicaltrials.gov/study/NCT03987919. Dostęp: 11 października 2026.
- Gong J, Gao F, Jiang K, et al. Risk of biliary diseases in patients with type 2 diabetes or obesity treated with tirzepatide: A meta-analysis. Journal of Diabetes Investigation. 2025;16(1):83-92. DOI: 10.1111/jdi.14340
- ClinicalTrials.gov. NCT05556512 (SURMOUNT-MMO): A Study of Tirzepatide (LY3298176) on the Reduction on Morbidity and Mortality in Adults With Obesity. clinicaltrials.gov/study/NCT05556512. Dostęp: 11 października 2026.
- ClinicalTrials.gov. NCT06914895 (SURPASS-T1D-1): A Study of Tirzepatide (LY3298176) Compared With Placebo in Adults With Type 1 Diabetes and Obesity or Overweight. clinicaltrials.gov/study/NCT06914895. Dostęp: 11 października 2026.
- ClinicalTrials.gov. NCT06962280 (SURPASS-T1D-2): A Long-Term Study of Tirzepatide (LY3298176) in Adults With Type 1 Diabetes and Obesity or Overweight. clinicaltrials.gov/study/NCT06962280. Dostęp: 11 października 2026.
- ClinicalTrials.gov. NCT06075667: A Study of Tirzepatide (LY3298176) Once Weekly in Adolescent Participants Who Have Obesity or Overweight With Weight-Related Comorbidities. clinicaltrials.gov/study/NCT06075667. Dostęp: 11 października 2026.
- ClinicalTrials.gov. NCT06439277 (SURMOUNT-ADOLESCENTS-2): A Study of Tirzepatide in Adolescents With Obesity and Weight-Related Comorbidities. clinicaltrials.gov/study/NCT06439277. Dostęp: 11 października 2026.
- ClinicalTrials.gov. NCT07738276 (DUAL-HFrEF): Evaluation of the Efficacy and Safety of Tirzepatide, a Dual GLP-1/GIP Agonist, on Functional Capacity in Reduced Ejection Fraction Heart Failure Patients With Obesity. clinicaltrials.gov/study/NCT07738276. Dostęp: 11 października 2026.
- ClinicalTrials.gov. NCT06937099 (COMMIT-CD): Mirikizumab and Tirzepatide Administered in Adult Participants With Moderately to Severely Active Crohn's Disease and Obesity or Overweight. clinicaltrials.gov/study/NCT06937099. Dostęp: 11 października 2026.
- ClinicalTrials.gov. NCT06937086 (COMMIT-UC): Mirikizumab Administered at the Same Time as Tirzepatide in Adult Participants With Moderately to Severely Active Ulcerative Colitis and Obesity or Overweight. clinicaltrials.gov/study/NCT06937086. Dostęp: 11 października 2026.
- ClinicalTrials.gov. NCT06662383 (TRIUMPH-5): A Study of Retatrutide (LY3437943) Compared to Tirzepatide (LY3298176) in Adults Who Have Obesity. clinicaltrials.gov/study/NCT06662383. Dostęp: 11 października 2026.
- ClinicalTrials.gov. NCT07165028 (SYNERGY-Outcomes): A Master Protocol of Multiple Agents in Adults With Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease. clinicaltrials.gov/study/NCT07165028. Dostęp: 11 października 2026.
Najczęstsze pytania
Jak działa tirzepatyd?
Pobudza receptory dwóch hormonów, które jelito wydziela po posiłku: GIP i GLP-1. Oba zwiększają wydzielanie insuliny, gdy poziom cukru jest podwyższony, a pobudzenie receptora GLP-1 spowalnia też przechodzenie pokarmu z żołądka, obniża stężenie glukagonu i przez działanie na mózg zmniejsza apetyt. W komórkach z ludzkimi receptorami tirzepatyd działał na receptor GIP podobnie jak naturalny GIP, a na receptor GLP-1 słabiej niż naturalny GLP-1. U osób z cukrzycą typu 2 poprawiał wrażliwość tkanek na insulinę bardziej niż semaglutyd 1 mg. Nie wiadomo jeszcze, jaką część efektu daje samo pobudzenie receptora GIP.
Ile można schudnąć na tirzepatydzie?
W badaniu SURMOUNT-1 dorośli z otyłością lub nadwagą bez cukrzycy stracili po 72 tygodniach średnio 15,0% masy ciała przy dawce 5 mg, 19,5% przy 10 mg i 20,9% przy 15 mg, wobec 3,1% na placebo; co najmniej 20% masy ciała straciło 57% osób przyjmujących 15 mg. Te liczby obejmują także osoby, które przerwały leczenie. U osób z cukrzycą typu 2 (SURMOUNT-2) spadek był mniejszy: 12,8% przy 10 mg i 14,7% przy 15 mg, wobec 3,2% na placebo. U osób, które w 12-tygodniowym programie intensywnej zmiany stylu życia schudły co najmniej 5% (SURMOUNT-3), łączny spadek masy ciała po dalszych 72 tygodniach tirzepatydu wyniósł 24,3%, wobec 4,5% na placebo.
Czym tirzepatyd różni się od semaglutydu?
Semaglutyd pobudza tylko receptor GLP-1, a tirzepatyd także receptor GIP. W otwartym badaniu SURMOUNT-5 u osób z otyłością bez cukrzycy tirzepatyd w najwyższej tolerowanej dawce (10 lub 15 mg) obniżył masę ciała po 72 tygodniach o 20,2%, a semaglutyd (1,7 lub 2,4 mg) o 13,7%. W otwartym badaniu SURPASS-2 u osób z cukrzycą typu 2 HbA1c spadła o 2,01–2,30 punktu procentowego na tirzepatydzie i o 1,86 punktu na semaglutydzie 1 mg. W 28-tygodniowym badaniu mechanizmu działania u osób z cukrzycą tirzepatyd w dawce 15 mg poprawił wrażliwość na insulinę bardziej niż semaglutyd w dawce 1 mg, ale apetyt i liczba zjadanych kalorii nie różniły się istotnie między lekami.
Co się dzieje po odstawieniu tirzepatydu?
Masa ciała zaczyna wracać. W badaniu SURMOUNT-4 osoby, które przez 36 tygodni przyjmowały tirzepatyd i straciły średnio 20,9% masy ciała, przydzielono losowo do dalszego leczenia albo do placebo. Przez kolejne 52 tygodnie osoby z grupy placebo przytyły 14,0%, a te, które dalej przyjmowały lek, schudły o kolejne 5,5%. Po 88 tygodniach masa ciała w grupie placebo była nadal o 9,9% niższa niż na początku badania, a w grupie przyjmującej tirzepatyd o 25,3%. W badaniu SURMOUNT-MAINTAIN osoby, którym po 60 tygodniach zmniejszono dawkę do 5 mg, po 112 tygodniach ważyły o 16,6% mniej niż na początku badania; przy dalszym przyjmowaniu najwyższej tolerowanej dawki spadek wyniósł 21,9%, a po przejściu na placebo 9,9%.
Czy przy tirzepatydzie traci się mięśnie?
Częściowo tak, ale większość utraconej masy to tłuszcz. W podbadaniu SURMOUNT-1, w którym 160 osobom zmierzono skład ciała metodą DXA (pomiarem z użyciem promieni rentgenowskich), tłuszcz stanowił 74% utraconej masy, a masa beztłuszczowa (do której należą między innymi mięśnie) 26%; na placebo proporcje wynosiły 75% i 25%. Tkanka tłuszczowa zmniejszyła się o 33,9%, a masa beztłuszczowa o 10,9%. Podbadanie mierzyło skład ciała, a nie siłę czy sprawność mięśni.
Czy tirzepatyd chroni serce?
W badaniu SUMMIT u 731 osób z niewydolnością serca z zachowaną frakcją wyrzutową i otyłością zgon sercowo-naczyniowy lub pogorszenie niewydolności serca wystąpiły u 9,9% osób na tirzepatydzie i 15,3% na placebo. Różnicę dała mniejsza liczba zaostrzeń niewydolności serca (8,0% wobec 14,2%); zgonów sercowo-naczyniowych było 8 i 5. W badaniu SURPASS-CVOT u 13 299 osób z cukrzycą typu 2 i chorobą sercowo-naczyniową zgon sercowo-naczyniowy, zawał lub udar wystąpiły u 12,2% osób na tirzepatydzie i 13,1% na dulaglutydzie. Dulaglutyd należy do tej samej rodziny leków, ale pobudza tylko receptor GLP-1. Tirzepatyd okazał się nie gorszy od dulaglutydu, ale nie wykazano jego przewagi. Wpływ na zawały, udary i zgony u osób z otyłością bez cukrzycy sprawdza trwające badanie SURMOUNT-MMO.
Co wiadomo o bezpieczeństwie?
Najczęstsze są nudności, biegunka, wymioty i zaparcia, głównie w okresie zwiększania dawki; w SURMOUNT-1 leczenie z powodu zdarzeń niepożądanych przerwało 4,3–7,1% osób na tirzepatydzie i 2,6% na placebo. Rzadziej występują ostre zapalenie trzustki i choroby pęcherzyka żółciowego. Hipoglikemia, czyli zbyt niski poziom cukru, jest bardzo częsta, gdy tirzepatyd łączy się z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika, a bez tych leków zdarza się znacznie rzadziej. W badaniach nad redukcją masy ciała wypadanie włosów zgłaszało 4–5% osób, wobec 1% na placebo. U szczurów tirzepatyd zwiększał liczbę guzów z komórek C tarczycy; znaczenie tego wyniku dla ludzi jest nieznane. Tirzepatydu nie zaleca się w ciąży, a przy jej planowaniu odstawia się go co najmniej miesiąc wcześniej. Według amerykańskiej informacji o produkcie może też osłabiać działanie doustnej antykoncepcji.