PTD-DBM: peptyd wpływający na odrost włosów

Wprowadzenie

PTD-DBM (Protein Transduction Domain - Dishevelled Binding Motif) to peptyd badany jako sposób modulacji szlaku sygnalizacyjnego Wnt/β-katenina w mieszkach włosowych. Ten peptyd konkurencyjny wykorzystano w badaniu, w którym białko CXXC5 opisano jako negatywny regulator odrostu włosów i neogenezy mieszków po zranieniu (Lee et al., 2017).

Szlak Wnt/β-katenina odgrywa ważną rolę w rozwoju i cyklu mieszków włosowych, kontrolując przejście między fazami anagenu (wzrost), katagenu (regresja) i telogenu (spoczynek). Aktywacja tego szlaku prowadzi do wzrostu mieszka, a jego hamowanie do regresji (Mehta et al., 2025). Łysienie androgenowe to postępująca miniaturyzacja mieszków włosowych i skrócenie fazy anagenu.

PTD-DBM działa poprzez blokowanie interakcji między białkiem CXXC5 a Dishevelled, pośrednikiem szlaku Wnt. Zakłócenie tej interakcji uwalnia hamowanie szlaku Wnt/β-katenina.

Numer CAS dla PTD-DBM to 1609454-11-6. Peptyd składa się z domeny penetrującej komórki (PTD), która ma umożliwiać przenikanie przez błony komórkowe, połączonej z motywem wiążącym Dishevelled (DBM).

Kluczowe ustalenia z badań

Badania nad CXXC5 i cząsteczkami blokującymi jego interakcję z Dishevelled pokazały następujące wyniki:

• CXXC5 w łysiejącej skórze człowieka: białko CXXC5 jest podwyższone w zminiaturyzowanych mieszkach włosowych i mięśniach przywłosowych łysiejącej skóry głowy człowieka

• Aktywacja szlaku Wnt przez peptyd konkurencyjny: peptyd zakłócający interakcję CXXC5-Dishevelled aktywował szlak Wnt/β-katenina (Lee et al., 2017)

• CXXC5 w ludzkich komórkach brodawki skórnej: CXXC5 hamował aktywność fosfatazy alkalicznej i proliferację komórek (Lee et al., 2017); inna cząsteczka blokująca tę interakcję, KY19382, zwiększała ekspresję fosfatazy alkalicznej i markera proliferacji PCNA (Ryu et al., 2021)

• Przyspieszenie odrostu włosów u myszy: peptyd konkurencyjny przyspieszał odrost włosów, a u myszy bez genu CXXC5 włosy odrastały szybciej niż u myszy kontrolnych

• Neogeneza mieszków po ranie: peptyd przyspieszał powstawanie nowych mieszków w modelu neogenezy indukowanej raną (WIHN), proces rzadko obserwowany u dorosłych ssaków

• Wydłużenie włosów ex vivo (KY19382): KY19382 zwiększał długość włosa w hodowanych wibrysach myszy i ludzkich mieszkach włosowych

• Ocena przeglądowa: przegląd z 2025 r. ocenia, że terapie aktywujące szlak Wnt/β-katenina, w tym PTD-DBM, mogą okazać się skuteczniejsze niż finasteryd i minoksydyl; dla PTD-DBM przywołuje dane z badań na myszach, a nie porównanie z tymi lekami

Mechanizm działania: szlak Wnt/β-katenina

Szlak sygnalizacyjny Wnt/β-katenina jest jednym z ważniejszych systemów regulacyjnych w biologii mieszków włosowych. Jego pobudzanie prowadzi do wzrostu mieszka, a zahamowanie do regresji.

Rola CXXC5 w hamowaniu szlaku Wnt

Białko CXXC5 (CXXC-type zinc finger protein 5) jest negatywnym regulatorem szlaku Wnt. Wiąże się z białkiem Dishevelled (Dvl), cytoplazmatycznym pośrednikiem, który przekazuje sygnał Wnt od receptorów błonowych do β-kateniny. CXXC5 wiąże miejsce Dvl1, do którego przyłącza się Frizzled, i zakłóca jego wiązanie z Frizzled (Won et al., 2023).

W łysiejącej skórze głowy człowieka CXXC5 jest podwyższony w zminiaturyzowanych mieszkach. CXXC5 hamuje szlak Wnt/β-katenina przez:

1. Wiązanie Dishevelled: CXXC5 wiąże się z Dvl, co utrudnia mu przekazywanie sygnału
2. Utrzymanie degradacji β-kateniny: bez sygnału z Dvl kinaza GSK-3β dalej fosforyluje β-kateninę do rozkładu
3. Mniejszą transkrypcję genów Wnt: mniej β-kateniny w jądrze oznacza słabszą ekspresję genów proliferacji i różnicowania

Mechanizm działania PTD-DBM

PTD-DBM jest peptydem konkurencyjnym, który ma przerywać interakcję CXXC5-Dishevelled. Składa się z dwóch części:

Domena PTD (Protein Transduction Domain): ma umożliwiać przenikanie peptydu przez błonę komórkową

Domena DBM (Dishevelled Binding Motif): motyw wiążący Dishevelled, przez który peptyd konkuruje z CXXC5

Gdy peptyd konkuruje z CXXC5 o wiązanie z Dishevelled, Dvl może przekazywać sygnał, a β-katenina nie jest rozkładana. W eksperymencie na myszach takie zakłócenie aktywowało szlak Wnt/β-katenina (Lee et al., 2017).

Cykl włosowy a szlak Wnt

Faza anagenu: aktywacja szlaku Wnt jest potrzebna do wzrostu mieszka

Faza katagenu: zahamowanie szlaku prowadzi do regresji mieszka

Faza telogenu: spoczynek mieszka do kolejnej aktywacji

W łysieniu androgenowym skrócona jest faza anagenu. Udział nadekspresji CXXC5 w skracaniu anagenu u ludzi pozostaje hipotezą: dane pokazują podwyższony CXXC5 w zminiaturyzowanych mieszkach, a nie jego przyczynową rolę.

Przegląd badań naukowych

Badanie podstawowe Lee et al. (2017)

Rolę CXXC5 w regulacji wzrostu włosów opisał zespół Lee et al. w Journal of Investigative Dermatology (PMID: 28595998).

Badacze wykazali, że CXXC5 jest podwyższony w zminiaturyzowanych mieszkach włosowych i w mięśniach przywłosowych (arrector pili) łysiejącej skóry głowy człowieka. W ludzkich komórkach brodawki skórnej CXXC5 hamował aktywność fosfatazy alkalicznej i proliferację komórek.

U myszy pozbawionych genu CXXC5 (CXXC5-/-) włosy odrastały szybciej, a kwas walproinowy, inhibitor GSK-3β aktywujący szlak Wnt/β-katenina, dodatkowo przyspieszał odrost u tych myszy.

Zakłócenie interakcji CXXC5-Dishevelled peptydem konkurencyjnym aktywowało szlak Wnt/β-katenina, przyspieszało odrost włosów i neogenezę mieszków indukowaną raną. Późniejsze prace nazywają ten peptyd PTD-DBM, a przegląd Mehta et al. (2025) podaje, że nakładano go na skórę.

Komentarz Kim & Garza (2017)

Komentarz do pracy Lee et al. opublikowano w tym samym numerze Journal of Investigative Dermatology (PMID: 28967390). Kim i Garza opisują CXXC5 jako jeden z negatywnych regulatorów sygnalizacji WNT w regeneracji mieszków włosowych.

Badania nad KY19382: Ryu et al. (2021)

Zespół Ryu et al. opublikował w British Journal of Pharmacology (PMID: 33751552) badania nad KY19382, analogiem indirubiny-3'-monoksymu. Jest to mała cząsteczka, nie peptyd, która również hamuje interakcję CXXC5-Dishevelled.

W ludzkich komórkach brodawki skórnej KY19382 aktywował szlak Wnt/β-katenina i zwiększał ekspresję fosfatazy alkalicznej oraz markera proliferacji PCNA.

W hodowlach ex vivo KY19382 zwiększał długość włosa w wibrysach myszy i w ludzkich mieszkach włosowych. U myszy wywoływał odrost włosów, a w modelach neogenezy indukowanej raną (WIHN) i testu łatki włosowej (hair patch) sprzyjał powstawaniu nowych mieszków.

Alternatywne podejście: WD-aptamer Won et al. (2023)

Zespół Won et al. przedstawił w Skin Research and Technology (PMID: 37231925) aptamer DNA (WD-aptamer), który wiąże się z Dvl1 i zakłóca interakcję CXXC5-Dvl1.

W ludzkich komórkach brodawki skórnej (HFDPC) aptamer wnikał do komórek, zwiększał ekspresję β-kateniny i pobudzał proliferację komórek.

Przegląd Mehta et al. (2025)

Przegląd opublikowany w czasopiśmie Cells (PMID: 40497955) omawia dwie strategie: neogenezę mieszków włosowych i modulację szlaku Wnt/β-katenina. PTD-DBM wymieniono jako peptyd aktywujący ten szlak przez zakłócanie CXXC5.

Autorzy oceniają, że takie terapie mogą okazać się skuteczniejsze niż finasteryd i minoksydyl, i piszą, że wymagają dalszych badań skuteczności oraz profilu ryzyka. Jest to przegląd narracyjny: jako dowód działania PTD-DBM przywołuje miejscowe podanie peptydu myszom (Lee et al., 2017), a nie porównanie z tymi lekami.

Artykuł przeglądowy Zhi et al. (2025)

Artykuł w Journal of Medicinal Chemistry (PMID: 40924915) podsumowuje możliwości celowania w szlak Wnt/β-katenina w łysieniu androgenowym, poza minoksydylem i finasterydem.

Autorzy omawiają rolę szlaku w cyklu włosowym i kluczowe cele: DKK, Dvl-CXXC5, Axin i GSK-3β. Opisują projekt strukturalny aktywatorów, w tym inhibitorów DKK i GSK-3β, oraz analizy dokowania molekularnego.

Dawkowanie i protokoły

Opisane w tym artykule badania dotyczą komórek, myszy i próbek tkanki; nie podają dawki dla ludzi. Dlatego poniżej zebraliśmy tylko to, co o stosowaniu PTD-DBM piszą użytkownicy.

Dawkowanie raportowane przez użytkowników

Pełny opis własnego stosowania, z dawką, rytmem i długością, znaleźliśmy u 1 użytkownika Reddita (r/Peptides, 2020). Opisał wstrzyknięcia peptydu w skórę głowy. Wartości w kafelkach pochodzą z tej jednej relacji.

Długość 10 dni autor relacji tłumaczył małą trwałością preparatu. Pozostałe relacje, które znaleźliśmy (r/tressless i r/Peptides, 2021–2026), dotyczą w większości gotowych serum nakładanych na skórę głowy i nie zawierają dawki w jednostkach masy. Dwie osoby podały rytm: raz dziennie albo w dni robocze rano; jedna napisała, że stosowała serum przez miesiąc, a inna przez 2 miesiące. Jedna osoba pisała o zastrzykach podskórnych, ale jednostka objętości w jej opisie jest niejednoznaczna, więc nie ujęliśmy jej w tabeli.

To relacje użytkowników, a nie zalecenie ani dawka zbadana klinicznie.

Profil bezpieczeństwa

Streszczenia omawianych prac nie podają danych o bezpieczeństwie PTD-DBM, a wyniki dotyczą komórek, myszy i próbek tkanki. Badań toksykologicznych ani badań bezpieczeństwa z udziałem ludzi nie opisujemy, więc ryzyka nie da się ocenić.

Przegląd Mehta et al. (2025) jako jedno z głównych zastrzeżeń wobec terapii aktywujących szlak Wnt/β-katenina wymienia działanie poza miejscem docelowym: nieprawidłowa aktywacja tego szlaku wiąże się z nowotworami, m.in. rakiem jelita grubego i rakiem wątrobowokomórkowym. Autorzy piszą też, że aktywatory szlaku mają wąskie okno terapeutyczne, a zbyt duża dawka mogłaby prowadzić do nowotworów. Jest to ocena całej grupy terapii, a nie wynik badań PTD-DBM. Ciąża i karmienie piersią nie były przedmiotem badań.

Kierunki badań

• Badania z udziałem ludzi: ocena bezpieczeństwa i skuteczności peptydu wymaga badań klinicznych z grupą porównawczą
• Inne sposoby blokowania CXXC5: małe cząsteczki (KY19382), aptamery DNA (WD-aptamer) i inhibitory innych elementów szlaku (DKK, GSK-3β), omawiane przez Zhi et al.
• Porównania z minoksydylem i finasterydem: dotąd opisano potencjał w przeglądach, a nie bezpośrednie porównanie

Korekta (30 września 2026): artykuł przebudowano. Wyniki KY19382 i aptameru DNA przypisano właściwym cząsteczkom, opisy badań dopasowano do źródeł, a protokoły dawkowania i obserwacje stosowania, które nie pochodziły z badań, usunięto. Do sekcji o bezpieczeństwie dodano zastrzeżenia z przeglądu Mehta et al. (2025).

Bibliografia

1. Lee SH, Yoon J, Shin SH, et al. Valproic acid induces hair regeneration in murine model and activates alkaline phosphatase activity in human dermal papilla cells. PLoS One. 2012;7(4):e34152. doi: 10.1371/journal.pone.0034152. PMID: 22506014.

2. Lee J, Tumbar T. Hairy tale of signaling in hair follicle development and cycling. Semin Cell Dev Biol. 2012;23(8):906-916. doi: 10.1016/j.semcdb.2012.08.003. PMID: 22939761.

3. Lee SH, Seo SH, Lee DH, et al. Targeting of CXXC5 by a competing peptide stimulates hair regrowth and wound-induced hair neogenesis. J Invest Dermatol. 2017;137(11):2260-2269. doi: 10.1016/j.jid.2017.04.038. PMID: 28595998.

4. Kim D, Garza LA. The negative regulator CXXC5: making WNT look a little less dishevelled. J Invest Dermatol. 2017;137(11):2248-2250. doi: 10.1016/j.jid.2017.07.826. PMID: 28967390.

5. Ryu YC, Lee DH, Shim J, et al. KY19382, a novel activator of Wnt/β-catenin signalling, promotes hair regrowth and hair follicle neogenesis. Br J Pharmacol. 2021;178(12):2533-2546. doi: 10.1111/bph.15438. PMID: 33751552.

6. Won A, Choi S, Kim AR, et al. Effect of DNA aptamer through blocking of negative regulation of Wnt/β-catenin signaling in human hair follicle dermal papilla cells. Skin Res Technol. 2023;29(5):e13326. doi: 10.1111/srt.13326. PMID: 37231925.

7. Zhang L, Stokes N, Polak L, et al. Specific microRNAs are preferentially expressed by skin stem cells to balance self-renewal and early lineage commitment. Cell Stem Cell. 2011;8(3):294-308. doi: 10.1016/j.stem.2011.01.014. PMID: 21362569.

8. Hsu YC, Pasolli HA, Fuchs E. Dynamics between stem cells, niche, and progeny in the hair follicle. Cell. 2011;144(1):92-105. doi: 10.1016/j.cell.2010.11.049. PMID: 21215372.

9. Greco V, Chen T, Rendl M, et al. A two-step mechanism for stem cell activation during hair regeneration. Cell Stem Cell. 2009;4(2):155-169. doi: 10.1016/j.stem.2008.12.009. PMID: 19200804.

10. Mehta A, Motavaf M, Raza D, et al. Revolutionary approaches to hair regrowth: follicle neogenesis, Wnt/β-catenin signaling, and emerging therapies. Cells. 2025;14(11):779. doi: 10.3390/cells14110779. PMID: 40497955.

11. Zhi J, Feng M, Feng X, et al. Wnt/β-catenin signaling pathway targeting androgenetic alopecia: how far can we go beyond minoxidil and finasteride? J Med Chem. 2025;68(18):18829-18856. doi: 10.1021/acs.jmedchem.5c02108. PMID: 40924915.

12. Tumbar T, Guasch G, Greco V, et al. Defining the epithelial stem cell niche in skin. Science. 2004;303(5656):359-363. doi: 10.1126/science.1092436. PMID: 14671312.

13. Blanpain C, Lowry WE, Geoghegan A, et al. Self-renewal, multipotency, and the existence of two cell populations within an epithelial stem cell niche. Cell. 2004;118(5):635-648. doi: 10.1016/j.cell.2004.08.012. PMID: 15339667.

14. Rendl M, Lewis L, Fuchs E. Molecular dissection of mesenchymal-epithelial interactions in the hair follicle. PLoS Biol. 2005;3(11):e331. doi: 10.1371/journal.pbio.0030331. PMID: 16162033.

15. Botchkarev VA, Sharov AA. BMP signaling in the control of skin development and hair follicle growth. Differentiation. 2004;72(9-10):512-526. doi: 10.1111/j.1432-0436.2004.07209005.x. PMID: 15617562.

16. Kandyba E, Kobielak K. Wnt7b is an important intrinsic regulator of hair follicle stem cell homeostasis and hair follicle cycling. Stem Cells. 2014;32(4):886-901. doi: 10.1002/stem.1599. PMID: 24222445.

17. Lien WH, Polak L, Lin M, et al. In vivo transcriptional governance of hair follicle stem cells by canonical Wnt regulators. Nat Cell Biol. 2014;16(2):179-190. doi: 10.1038/ncb2903. PMID: 24463605.